Społeczność, tożsamość, rytuał. Interdyscyplinarny wzorzec postępowania badawczego w studiach nad cmentarzyskami ciałopalnymi ludności kultury łużyckiej

Finansowanie:

Narodowe Centrum Nauki (OPUS 12, HS3; numer grantu UMO-2016/23/B/HS3/00450)

Kierownik projektu:

dr hab. Justyna Baron, prof. UWr

Opis:

Podstawowym celem projektu jest stworzenie wzorca postępowania badawczego i dochodzenia do wyników naukowych realizowanych w wyniku studiów interdyscyplinarnych (zwłaszcza wzajemna interpretacja ustaleń archeologicznych i antropologicznych) prowadzonych nad cmentarzyskami ciałopalnymi, na przykładzie cmentarzyska kultury łużyckiej w Wicinie. Jest to stanowisko wyjątkowo interesujące, ponieważ należy do mikroregionu osadniczego, którego centralnym punktem była osada ufortyfikowana odległa od cmentarzyska o ok. 800 m, świetnie zachowana i precyzyjnie datowana metodą dendrochronologiczną na poł. VIII- poł. VI w. BC. Można zatem założyć, że nekropolia, z którego pochodzi ponad 500 grobów, była użytkowana m.in. przez mieszkańców grodu. Jej szerokie ramy chronologiczne na ok. XIII-VI w. BC dają unikatowe możliwości sprawdzenia wybranych cech (np. stanu i dynamiki biologicznej, zwyczajów pogrzebowych) w perspektywie długiego trwania i na dużym zbiorze grobów, a co ważniejsze, z możliwością odniesienia wyników do tych znanych z grodziska. Mamy zatem możliwość sprawdzenia jak wyglądała ta społeczność, pod względem biologicznym i kulturowym, przed i w trakcie istnienia osady obronnej. Jest to sytuacja unikatowa w Polskiej archeologii i rzadka w skali Europy Środkowej.

Spodziewanym rezultatem jest zaproponowanie zbioru procedur dochodzenia do wyników naukowych podczas interdyscyplinarnych badań skomplikowanych stanowisk jakim niewątpliwie są cmentarzyska. W ramach projektu interpretowane będą wyniki analiz, które, choć wykonywane, nie doczekały się w polskiej literaturze szerszej interpretacji (m.in. badania mikrośladów na przedmiotach metalowych, analizy zawartości naczyń, cechy niemetryczne zębów).

Wykonawcy/zespół:

  • prof. Janusz Piontek, UAM Poznań – ocena stanu i dynamiki biologicznej grupy lokalnej
  • dr Anna Juras, Kinga Bukowska, UAM – analizy aDNA
  • dr Dagmara Łaciak, Instytut Archeologii UWr – analizy stylistyczne ceramiki, ustalenie chronologii artefaktualnej
  • mgr Radosław Kuźbik, Archeoreplica – analizy przestrzenne w obrębie stanowiska
  • mgr Kamil Nowak, Instytut Archeologii UWr – wykonanie bazy danych
  • dr Dawid Sych – analizy traseologiczne przedmiotów metalowych
  • mgr Julia Orlicka-Jasnoch, Muzeum Środkowego Nadodrza w Świdnicy – digitalizacja dokumentacji, wybór przedmiotów do analiz specjalistycznych
  • dr Michał Borowski – badania petrograficzne, i skaningowa mikroskopia elektronowa [SEM-EDS] ceramiki
  • prof. Henryk Stoksik, ASP Wrocław – analizy fizyczne ceramiki (wytrzymałość, przepuszczalność, przesiąkliwość)
  • dr hab. Grażyna Liczbińska,UAM Poznań – statystyczne obliczenia paleodemograficzne
  • dr Jeannette Lucejko, prof. Maria Colombini, Dipartimento di Chimica e Chimica Industriale, Universit. di Pisa, Włochy – badania residuów w naczyniach ceramicznych metodą GC-MS

Zdjęcia/ryciny: