wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
91. Obozy koncentracyjne w Polsce. Stan badań, metody i perspektywy prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca skupia się na opisie projektów badawczych przeprowadzonych w ostatnich latach na obszarach byłych obozów koncentracyjnych w Polsce oraz zastosowanych w ich trakcie metod prospekcji. Opisane również zostały teorie dotyczące miejsc pamięci oraz pamięci zbiorowej, społecznej i kulturowej.
92. Dieta mieszkańców miast na ziemiach polskich od XIII do XVIII w. prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Celem niniejszej pracy było zrekonstruowanie diety mieszkańców miast (Wrocław, Kołobrzeg, Gdańsk, Kraków, Elbląg) położonych na ziemiach polskich od XIII do XVIII w. Na podstawie źródeł pisanych i ikonograficznych stwierdzono w niej, które z produktów były najczęściej konsumowane na przestrzeni wieków. Źródła archeobotaniczne i archeozoologiczne pozwoliły na zebranie materiałów, które zweryfikowały dane z tekstów pisanych. Dzięki informacjom ze źródeł antropologicznych było możliwe przebadanie ogólnego stanu zdrowia populacji średniowiecznych i nowożytnych pod względem przebytych chorób i występowania tzw. wyznaczników stresów. Oprócz tego, na podstawie zebranych danych ze wszystkich źródeł ustalono podział społeczno-ekonomiczny dla mieszkańców miast Wrocławia, Gdańska i Elbląga.
93. Średniowieczny zamek miejski jako rezydencja. Przykłady z terenów Śląska prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca dotyczy średniowiecznych zamków miejskich na terenie Śląska, jako specyficznej siedziby władcy. Na wybranych przykładach kompleksów zamkowych, autor stara się przeanalizować ich wygląd, umiejscowienie i rozplanowanie przestrzenne, na podstawie pełnionej przez nie funkcji. Stan badań uniemożliwia nam w pełni rozpoznanie problematyki siedziby mieszkalnej. Analizując wybrane założenia opisane w katalogu, autor doszedł do wniosku, że były zakładane w miejscach, które zapewniały optymalną ochroną władcy.
94. Metody badawcze archeologii pól bitewnych prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
95. Rozwój fortyfikacji Kłodzka i Srebrnej Góry na tle Europy Środkowej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca ma na celu przedstawienie rozwoju, określenie systemów i sposobów obrony fortyfikacji Kłodzka i Srebrnej Góry wraz z prześledzeniem zachodzących zmian. Stanowi próbę odnalezienia charakterystycznych rozwiązań, źródeł ich zastosowania oraz możliwego wpływu, jaki wywierały na konstrukcje kolejnych dzieł obronnych. Dokonuje również porównania wyżej wymienionych umocnień na tle Europy Środkowej. Dla potrzeb realizacji przyjętych założeń zakres terytorialny obejmuje obszary obecnych: Niemiec, Polski, Czech, Słowacji, Austrii i Węgier. Chronologicznie koncentruje się przede wszystkim na XVI-XIX wieku. Spowodowane jest to wyraźnie stosunkowo dużą ilością zachowanych materiałów źródłowych z tego okresu, a z zakresu merytorycznego wyłączono system fortyfikacji rozproszonej. Zauważalne są podobieństwa w rozwoju umocnień Srebrnej Góry i Kłodzka. W obu przypadkach okres najintensywniejszej rozbudowy przypada na XVIII wiek oraz związany jest z działalnością pruskiego korpusu inżynierów. Powstałe wtedy twierdze wzniesiono według zasad szkoły staropruskiej, a poszczególne ich dzieła opierały się na wykorzystaniu systemu bastionowego bądź kleszczowego. Pewien wpływ na ich formę miała również szkoła piemoncka. Sposób obrony uzależniony był od narysów poszczególnych umocnień oraz ich wzajemnych relacji na danym odcinku frontu. Rozpatrując tą kwestie dla całości twierdz stwierdzić należy zastosowanie kleszczowego i skrzydłowego sposobu obrony.
96. Ewolucja miecza samurajskiego w XIII-XVII w., ze szczególnym uwzględnieniem egzemplarzy w zbiorach klasztoru na Jasnej Górze prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca ta dotyczy problematyki mieczy samurajskich, ich historii, znaczenia kulturowego oraz procesu wytwarzania. Omawiam również przemiany, jakim podlegał miecz na tle historii Japonii. W pracy podejmuję również próbę wydatowania trzech mieczy, które znajdują się w zbiorach wotywnych klasztoru na Jasnej Górze. W pierwszej części pracy omawiam budowę miecza samurajskiego ze szczególnym uwzględnieniem elementów, które mogą pomóc w określaniu ich chronologii. W dalszej części analizuję znaczenie miecza w historii i kulturze Japonii. Kolejną część pracy poświęcam procesom technologicznym, towarzyszącym wytwarzaniu miecza, w którym omawiam nie tylko produkcję głowni, ale także jej szlifowanie i produkcję habaki. W kolejnej części staram się wydatować miecze ze zbiorów klasztornych i przeanalizować ich pochodzenie co pozwoliło na zweryfikowanie datowań mieczy, jakie podaje Pan Czerwiński w swojej dokumentacji konserwatorskiej, opracowanej w latach 1976 – 1977.
97. Formy i funkcje naczyń glinianych w późnośredniowiecznym Wrocławiu ,na podsatwie materiałów ze wschodniej części miasta prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
98. Rośliny w ceremonii pogrzebowej w nowożytnej Europie Środkowej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Rośliny w nowożytnej ceremonii pogrzebowej występowały pod postacią kwiatów, bukietów, gałązek, wieńców, wianków dziewiczych. Stosowane były jako wypełnienie poduszek, materacy oraz kołder trumiennych. Owoce oraz gałązki ziół były formą daru dla zmarłego, atrybutem posługujących podczas ceremonii, który po jej zakończeniu trafiał do trumny. Gałązkami dekorowano nie tylko ciała, lecz również i domostwa, w których odbywała się stypa. Zioła stosowane były do wypełniania ciał poddawanych procesowi balsamowania. Rośliny umieszczane w pochówkach miały spełniać funkcje praktyczne: dekoracyjne, zapachowe, konserwujące, wysuszające, pochłaniać produkty rozkładu, ułatwiać ułożenie ciała, odstraszać szkodniki, zapewniać spokój, chronić zmarłego i żyjących przed złem, oraz przekazywać moralizujący komunikat żałobnikom.
99. Średniowieczny a nowożytny obrządek pogrzebowy w Europie Środkowej. Próba porównania prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem pracy jest opisanie i analiza przemian w obrządkach pogrzebowych w późnym średniowieczu i nowożytności w Europie Środkowej. W tym celu praca została podzielona na trzy rozdziały, gdzie pierwszy stanowi opis obrządku stosowanego w okresie późnego średniowiecza, drugi rozdział opisuje obrządek stosowany w nowożytności, zaś trzeci rozdział jest próbą podsumowania i analizy wcześniej przedstawionych rytuałów i wyciągnięcia wniosków odnośnie zaszłych przemian i tego co je spowodowało. Aby to było możliwe, przeanalizowano dużą ilość pochówków z terenów Środkowej Europy.
100. Technologia produkcji piwowarskiej w średniowieczu prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
101. Wędrówki rzeczy i idei w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności na przykładzie Śląska prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca opisuje wędrówki pewnych grup przedmiotów obcego pochodzenia na Śląsku w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności. Celem pracy jest próba ustalenia skąd przedmioty te przybyły i na podstawie tego, ustalenie kontaktów ludności Śląska w danym okresie. Każdy z trzech rozdziałów opisuje inną grupę zabytków, a są to kolejno: kamionka Grupy Falkego, przedmioty związane z pielgrzymowaniem oraz monety obcego pochodzenia.
102. Instrumenty strunowe i dęte w średniowiecznej Europie Środkowej i w Skandynawii prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta przedstawia badania dotyczące wybranych instrumentów strunowych oraz dętych z obszaru Europy Środkowej a także Skandynawii w średniowieczu, które odkryto w trakcie wykopalisk archeologicznych wspierając się na materiale ikonograficznym oraz źródłach pisanych. Celem przybliżenia historii instrumentarium pochodzącego z wykopalisk autor prezentuje konfrontacje zabytków z innymi rodzajami źródeł. Praca charakteryzuje cechy fizyczne znalezisk (rebek, lur, flety, rogi) oraz prezentuje możliwe sposoby korzystania z owych instrumentach. Prezentowane są również hipotezy na temat pochodzenia, rozwoju i rozprzestrzeniania się poszczególnych chordofonów i aerofonów.
103. Jakość życia, śmiertelność i elementy rytuału pogrzebowego dzieci w późnośredniowiecznym i nowożytnym Wrocławiu prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Do pracy zostały wybrane pochówki zawierające szczątki dziecięce pochodzące z 9 wrocławskich cmentarzysk. Rozpiętość czasowa przedstawia się następująco: od I poł. XIII w. do aż do II poł. XVIII w./I poł. XIX w. Są to nekropolie gdzie grzebano ludzi różnych wyznań - rzymsko-katolickie, protestanckie, ewangelickie. Ponieważ tematyka dziecka i dzieciństwa w polskiej archeologii wciąż nie jest w pełni zgłębionym tematem dlatego w swojej pracy postanowiłam się skupić właśnie na nich. Na podstawie wybranych pochowków dziecięcych przeanalizowane zostanie ich ilość na poszczególnych cmentarzyskach. To czy były grzebane bezpośrednio w jamie grobowej czy też jakieś konstrukcji drewnianej. Ich pozycja w grobie oraz ewentualne odchylenia. Uwzględnione zostanie również wyposażenie grobowe bądź jego brak.. Poprzez analizę spróbuję odpowiedzieć na kilka kwestii, m.in. : Jak grzebano dzieci we Wrocławiu w tamtych czasach i czy byli oni chowani inaczej niż dorośli? Czy na tej podstawie można powiedzieć coś o sposobie ich traktowania, jakości życia? I czy materiał szkieletowy może być istotnym jeśli chodzi o badania dzieci w archeologii.
104. Przeobrażenia wyobrażeń pfallicznych od średniowiecza do epoki nowożytnej na przykładzie Europy Zachodniej i Środkowej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Przedmiotem badań podjętych w tej pracy są przemiany ukazywania i postrzegania motywu phallicznego w średniowieczu i epoce nowożytnej na obszarze Europy Zachodniej i Środkowej. Praca ma na celu odpowiedzenie na takie pytania jak: czy w badanym okresie przeobrażenia wyobrażeń phallicznych uległy przemianom, czy dostrzegamy związek pomiędzy motywem phallicznym w średniowieczu i epoce nowożytnej a starożytnymi kultami, oraz jaka jest geneza motywu phallicznego i terminu phallus. W pracy poddano badaniom takie przedmioty jak: świeckie odznaki pielgrzymie, naczynia, freski, forma odlewnicza, medal, matryca pieczęci, pieczęcie, snycerka drewniana oraz drewniane i skórzane phallusy. W celu zaprezentowania tła kulturowego analizie poddane zostały również źródła pisane i ikonograficzne. Analiza przedmiotów z motywem phallicznym wykazała, iż cechuje je ogromna różnorodność. Obszar ich największego zagęszczenia obejmuje tereny Belgii, Holandii, Polski i Niemiec. Choć cezura czasowa sięga V w. to najstarszy z badanych przedmiotów pochodzi z IX w. Kwestia funkcjonalna artefaktów stwarza wiele możliwości interpretacyjnych. Badane przedmioty mogły odnosić się do praktyk magicznych, religijnych, inicjacyjnych lub erotycznych. Mogły mieć wymiar satyryczny czy polityczny. Jak również mogły nie nieść za sobą szerszych wartości ideowych. Badane przedmioty z wyobrażeniami phallicznymi stanowią niewątpliwie dowód zainteresowania męskimi genitaliami w średniowieczu i epoce nowożytnej.
105. Materialne relikty egzekucji kar w średniowieczu i w czasach nowożytnych na Śląsku prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska pt: „Materialne relikty egzekucji kar w średniowieczu i w czasach nowożytnych na Śląsku” dotyczy tematyki związanej z wykonywaniem wyroków kary, w oparciu o materialne świadectwa. Obszar występowania omawianych zagadnień to teren rozciągający się od Cieszyna aż po Krosno Odrzańskie. Zakres terytorialny jak i chronologiczny został dokładniej omówiony we wstępie pracy. Przedmiotem badań jest grupa zabytków, stanowiących pozostałości po jurysdykcji karnej na Śląsku. Niezwykle ważnym aspektem dla opracowywania tego zbioru przedmiotów jest przedstawienie wyglądu, przemian w nich zachodzących, jak również sposobu ich użycia potwierdzonego dostępnymi rycinami. Poruszony został również, bardzo istotny i stanowiący pewnego rodzaju punkt wyjścia dla dalszych wniosków i zagadnień, problem rozwoju i kształtowania się prawa karnego. Nie można było pominąć także kwestii jego przemian oraz wpływ prawa niemieckiego. W pracy zostały omówione miecze katowskie, które wykorzystywane były do wymierzenia kary śmierci poprzez dekapitacje. Stanowią one właściwą część pracy ze względu na potwierdzone użycie ich w sprawach dotyczących łamania prawa na omawianym terenie. Należy również zaznaczyć, iż w pracy została także nakreślona różnica pomiędzy typowymi mieczami bojowymi, a mieczami katowskimi. Jest to niezwykle ważne, by zaznaczyć istnienie takowych różnic, dla lepszego zrozumienia poruszanego w pracy tematu. W dalszej części został ukazany rozwój i przemiana pręgierzy. Przede wszystkim ich wygląd i kształt oraz sposób w jaki były używane oraz jaki materiał najczęściej wykorzystywano do jego budowy. Przedstawiony został również, jakże istotny wpływ lokalizacji tego typu zabytku jurysdykcji karnej. Warto też wspomnieć o nawiązaniu do mniej licznego grona zabytków związanych z materialnymi reliktami karnymi takimi jak dyby, koła egzekucyjne, pale – jest to grupa która ze względu na materiał z którego została wykonana i ich zastosowanie nie dotrwała w licznej grupie do czasów współczesnych. W trakcie powstawania pracy została przeprowadzona analiza dostępnych zabytków przy użyciu dostępnych źródeł pisanych, rycin. Dzięki udostępnieniu przez Muzea zabytków, możliwa była również, niezwykle istotna i wiele wnosząca analiza własna.
106. Antropomorficzne figurki i niewielkie przedmioty kultowe u wczesnośredniowiecznych Słowian Zachodnich dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska pt. "Antropomorficzne figurki i niewielkie przedmioty kultowe u wczesnośredniowiecznych Słowian Zachodnich" podejmuje tematykę materialnych przejawów obecności przedchrześcijańskiego kultu u wczesnośredniowiecznych Słowian Zachodnich. Przytaczane artefakty w zdecydowanej większości pochodzą z terenów Polski, jednak zostały także scharakteryzowane znaleziska z Czech i Niemiec. W pierwszej części pracy podjęto zagadnienie dotychczasowego stanu badań nad wierzeniowością Słowiańszczyzny, przytoczono także potencjalne trudności interpretacyjne, z którymi muszą mierzyć się badacze. Centralną część pracy stanowi opis artefaktów dający podstawę do wszelkich dociekań. Następnie zestawiono materiał archeologiczny z dostępnymi relacjami kronikarskimi. Przy próbie syntezy uwzględniono dotychczasowe interpretacje i poglądy na temat słowiańskich, przedchrześcijańskich wierzeń, włącznie z dorobkiem innych dyscyplin, w tym religioznawstwa, historii, etnologii.
107. Figurki antropomorficzne w kulturze Normanów dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
108. Kolory w średniowieczu na podstawie znalezisk z obszaru historycznego Śląska dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Głównym celem pracy było zebranie, a następnie przeanalizowanie kolorystyki na Śląsku historycznym w okresie średniowiecza. Praca była także, próbą odpowiedzi na pytanie, czym prócz kwestii symbolicznych, mogli kierować się ludzie przy doborze barw na przedmiotach z ich otoczenia. Bardziej dogłębna analiza miała na celu sprawdzenie, czy można zaobserwować zjawisko mody na jakiś kolor oraz stwierdzić czy mamy do czynienia z jakimiś prawidłowościami w odniesieniu do całego terenu, przedstawionego w zakresie terytorialnym. Podczas interpretacji uzyskanych danych, podjęta została także próba odniesienia i potwierdzenia istniejących hipotez dotyczących kolorów w średniowieczu do obszaru Śląska. W pracy zostały wykorzystane pewne założenia i teorie na temat kolorów w średniowieczu, funkcjonujące w środowisku historyków sztuki. Bardzo ważną podstawę dla analiz, stanowiły także opracowania odnoszące się do terenów Europy Zachodniej. Przedmioty, które znalazły się w pracy, pochodzą z różnego rodzaju sprawozdań z prac wykopaliskowych z terenu Śląska, zawartych w czasopismach archeologicznych. W rozdziale poświęconym tkaninom, znalazły się także zdjęcia egzemplarzy pochodzących z badań prowadzonych na Ostrowie Tumskim, które nie zostały szerzej opracowane. Zbiór zawiera przedmioty różnych kategorii poczynając od tkanin, przez wyroby ze skóry , a następnie szkło i ceramikę. Podstawę pracy stanowiły te zabytki, których powierzchnia nosiła ślady barwnego zdobienia, takiego jak m.in. glazura czy farba. Praca została podzielona na rozdziały, w których zostały opisane i przeanalizowane poszczególne kategorie przedmiotów. Rozdział pierwszy porusza bardziej ogólne kwestie dotyczące kolorów . Przede wszystkim dotychczas istniejące hipotezy poruszające, aspekt związany z symboliką barw w średniowieczu oraz ogólne ustalenia dotyczące kolorów w tamtym okresie. Dalsze części omawiają już zagadnienia barw opierając się na materiale archeologicznym . Za każdym razem stawiane są hipotezy, mogące w jakimś stopniu tłumaczyć obecność takich, a nie innych kolorów na przedmiotach. Na końcu pracy podjęta została także próba ogólnej syntezy wniosków, dotyczących kolorystyki na Śląsku w okresie średniowiecza.
109. Góra Gromnik (pow. strzeliński) we wczesnym średniowieczu dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska opisuje górę Gromnik, znajdującą się w województwie dolnośląskim, gminie Przeworno. Na jej szczycie w IX - X wieku funkcjonował najpewniej gród ludności tzw. Ślężańskiej, posiadającej pewne kontakty (handlowe?) z przedstawicielami kultury Wielkomorawskiej. Praca ma na celu przede wszystkim opisanie wczesnośredniowiecznych materiałów ruchomych odnalezionych w czasie trwania sezonowych badań wykopaliskowych (2005 - do dziś) pod kierownictwem prof. K. Jaworskiego przy pomocy dr A. Pankiewicz oraz E. Lisowskiej. Opisane materiały to w większości mocno fragmentaryczne ułamki wczesnośredniowiecznej ceramiki, wyróżniającymi się zabytkami są tu 3 przęśliki, gombik, nożyk tzw. do obróbki drewna oraz mało charakterystyczny kawałek domniemanego nożyka. Praca zawiera również opis konstrukcji osadniczych odnalezionych w wykopie XVIII oraz interpretację wyników programu Archeologicznego Zdjęcia Polski. Wysunięte z pracy wnioski dotyczą w główniej mierze funkcji oraz przynależności kulturowej grodu.
110. Koń jaki jest, każdy widzi? Ślady materialne po koniach z wczesnego średniowiecza z terenów Polski dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca traktuje o koniach. Jej tematem przewodnim i elementem spajającym poszczególne rozdziały pracy są szczątki kostne tych zwierząt. Chronologia pracy została określona na okres w przybliżeniu od X do XIII, zakres terytorialny odpowiada mniej więcej terytorium Polski. Pierwsza część dotyczy udziału szczątków kostnych konia na poszczególnych stanowiskach, analizowana jest częstotliwość występowania kości. Kolejna traktuje o wyrobach z kości i skór końskich, ostatnia zaś dotyczy wierzeń, pochówków końskich oraz ofiar zakładzinowych. W podsumowaniu pracy zamieszczono najważniejsze wnioski dotyczące hodowli, konsumpcji koniny, której to ilości spożywane na poszczególnych, nawet nieodległych stanowiskach mogą różnić się diametralnie. Udało się również zauważyć dość znaczne różnice między procentową ilością szczątków kostnych konia na stanowisku, a udziałem przedmiotów wykonanych z kości końskich. Zawarte zostały również spostrzeżenia dotyczące rangi konia w sferze sacrum.
111. Groby komorowe we wczesnym średniowieczu w Europie Środkowej dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca poświęcona jest obiektom funeralnym o charakterystycznej formie. Mianowicie grobom komorowym. Autor skupił się na znaleziskach z Europy Środkowej z wczesnego średniowiecza, gdyż stan badań nad nimi na tle innych tego typu pochówków z różnych części Europy jest niewystarczający. W pracy zawarto analizę obiektów funeralnych z 12 stanowisk archeologicznych. Na ich podstawie przeprowadzone jest wnioskowanie na temat funkcji jaką odgrywały groby komorowe w minionych wiekach.
112. Analiza funkcjonalna uzbrojenia wczesnośredniowiecznego w okresie wczesnofeudalnym, na podstawie wybranych znalezisk z terenów Wielkopolski dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Tematyka związana z uzbrojeniem wczesnośredniowiecznym jest w ostatnich czasach coraz bardziej popularna. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat powstało wiele prac naukowych i popularnonaukowych traktujących o tej kategorii zabytków, zwłaszcza w kontekście wczesnego okresu formowania się naszego państwa. Autor opierając się na artefaktach archeologicznych, ikonografii, zapiskach kronikarskich, a także własnym doświadczeniu z zakresu archeologii doświadczalnej chciałby skupić się na wątku nieczęsto rozwijanym w literaturze jakim jest funkcjonalność tego orężna w warunkach bojowych. Szczególnym obszarem zainteresowania pracy będą znaleziska z terenów, na których w X i XI wieku formowało się państwo pierwszych Piastów, czyli uogólniając obszar dzisiejszej Wielkopolski. We wstępie zostanie po krótce przybliżona historia, oraz charakterystyka armii okresu wczesnofeudalnego. Następnie, w części analitycznej przedstawione zostaną poszczególne kategorie uzbrojenia, a te najbardziej charakterystyczne dla omawianego obszaru zostaną bardziej szczegółowo omówione pod kątem ich funkcjonalności. Poszczególne kategorie zostały wydzielone i omówione pod kątem ich zastosowania, czyli jako broń zaczepna, ochronna, oraz elementy oporządzenia jeździeckiego. Ostatnia grupa co prawda nie służyła wojownikowi bezpośrednio w samej walce, jednakże była elementem istotnym dla jej prowadzenia i warto poświęcić jej uwagę. Rozdziałem analitycznym, ale i podsumowującym rozważania będzie fragment, w którym autor głównie oprze się na własnych doświadczeniach z kręgów odtwórstwa historycznego, oraz w sposób ogólny postara się przeanalizować możliwy przebieg bitwy z uwzględnieniem stosowanego oręża przez poszczególne kategorie wojowników.
113. Najstarsze grody wczesnopiastowskie - kultu wczesnochrześcijańskiego dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca przedstawia temat wczesnopiastowskich zespołów grodowych w Wielkopolsce, będących rezydencjami Mieszka I. W pierwszym rozdziale omówione zostało zagadnienie historyczne dotyczące początków państwa polskiego, w następnych opisano poszczególne grody Giecz, Gniezno, Ostrów Lednicki i Poznań wraz z charakterystyczną architekturą kamienną, wałami obronnymi oraz pochówkami wewnątrz świątyń. Porównując zespoły grodowe lokalizacje, rodzaj oraz wygląd danej budowli, przybliżono podobieństwa oraz różnice danych założeń. Również jak moment przyjęcia chrztu wpłynął na rozwój tych ośrodków oraz z jakich wpływów czerpali wzorce pierwsi piastowie dla swych siedzib. Także dowiedziono przyczyny upadku tych potężnych grodów.
114. Początki i rozwój miasta Bytomia w średniowieczu dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca stanowi zarys początków, rozwoju i funkcjonowania Bytomia w średniowieczu. Jej celem jest zebranie i usystematyzowanie informacji pochodzących z badań archeologicznych, które wsparte zostały przez źródła pisane. Pierwszy rozdział dotyczy osadnictwa przedlokacyjneg: grodu na wzgórzu św. Małgorzaty, który stanowił siedzibę kasztelana oraz osady otwartej, której słabo zachowane ślady odnaleziono w rejonie obecnego rynku. W kolejnym rozdziale podejmuję zagadnienia dotyczące już Bytomia-miasta, lokowanego na prawie niemieckim w 1254 roku. Zwracam tutaj uwagę na jego rozplanowanie przestrzenne, architekturę sakralną oraz fortyfikacje miejskie z uwzględnieniem propozycji lokalizacji zamku. Oczywiście, jako że Bytom jest i był miastem wysoce związanym z przemysłem górniczym temat wydobycia i produkcji srebra również został poruszony.
115. Uchwytne archeologicznie przedmioty oraz zabiegi apotropaiczne, ochronne i magiczne na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach w Cedyni (stan. 2 i 2a) i Kałdusie (stan. 1 i 4) dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca podejmuje temat uchwytnych archeologicznie przedmiotów oraz zabiegów apotropaicznych, ochronnych i magicznych, które zaobserwowałam na wczesnośredniowiecznych szkieletowych cmentarzyskach w Cedyni (stan. 2 i 2a) oraz Kałdusie (stan. 1 i 4). Dotyczy ona więc sfery wierzeń magicznych, która przekłada się na pewne wybory społeczeństwa dotyczące specyficznych zabytków wkładanych ze zmarłym do grobu czy też wykonywanie praktyk. Na początku zwróciłam uwagę na podobieństwa i różnice w sposobie wyobrażania sobie życia po śmierci i wizji zaświatów u Słowian pogańskich oraz w świecie chrześcijańskim, a w drugiej kolejności porównałam ich obrządki pogrzebowe, ponieważ oba zagadnienia wpłynęły zasadniczo na badane zjawisko. Gdy tło dotyczące samej sfery wierzeń zostało nakreślone, można było przejść do analizy wyróżnionych przeze mnie zjawisk. W pierwszej kolejności przedstawione zostały zabytki, wśród których wyróżniłam monety, grzechotki, przedmioty metalowe zlokalizowane w nietypowych miejscach w jamie grobowej, a także ozdoby takie jak pierścionki, paciorki, zawieszki oraz amulety kościane i rogowe. Następnie dokładniej przyjrzałam się zabiegom dokonywanym w obrębie jamy grobowej lub w stosunku do samych zmarłych, wśród których znalazły się tzw. zabiegi antywampiryczne oraz wykorzystanie kamieni w celach innych niż apotropaiczne. W obu rozdziałach analitycznych znalazły się również nieliczne inne przedmioty i zabiegi, na które również poświęciłam osobne podrozdziały i postanowiłam umieścić w pracy dla pełniejszego obrazu. Na końcu moja uwaga skupiła się na zagadnieniu struktury płci i wieku oraz na relacjach między nimi, co pozwoliło wyciągnąć również wnioski odnoszące się do aspektu społecznego dotyczącego występowania badanego zjawiska. Praca pozwoliła również na sformułowanie innych refleksji, m.in. o częstości stosowania poszczególnych kategorii przedmiotów oraz praktyk, ich zróżnicowaniu regionalnym, możliwym znaczeniu i funkcji, a także częściowo ich chronologii.
116. Technologia wytwarzania naczyń ceramicznych na stanowisku kultury łużyckiej przy ul.Niemczańskiej we Wrocławiu na podstawie badań makro i mikroskopowych" dr hab. Justyna Baron prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Przedmiotem pracy magisterskiej była analiza zbioru zabytków ceramicznych uzyskanych z osady kultury łużyckiej znajdującej się przy ul. Niemczańskiej we Wrocławiu. Stanowisko badane było w latach 2003 i 2005, w wyniku czego uzyskano dużą liczbę fragmentów naczyń ceramicznych datowanych na III do V okresu epoki brązu (około 1300-700 BC). Do przygotowania pracy wykorzystano dwie metody badawcze – analizę makroskopową zabytków, podczas której materiał skatalogowano i opisano. Badaniom makroskopowym poddanych zostało 2080 fragmentów, w wyniku czego uzyskano informacje na temat technik wylepienia naczyń oraz zabiegów zastosowanych na powierzchniach ścianek. Drugą metodą była analiza petrograficzna z wykorzystaniem mikroskopu polaryzacyjnego wykonana na 17 szlifach cienkich przygotowanych z wyboru zabytków ze stanowiska, na podstawie której uzyskane zostały informacje na temat typu domieszki schudzającej oraz charakteru masy ilastej. Zespół charakteryzował się dużym rozdrobnieniem – 69% fragmentów nie przekraczało długości 5 cm – i dominacją naczyń o średniej grubości ściankach (0,5-0,99 cm; 63%) przy wyrównanych proporcjach naczyń grubo- (22%) i cienkościennych (15%). Zabytki wytworzone zostały ręcznie, głównie techniką wałeczkową. Wśród zabiegów zastosowanych na powierzchniach zewnętrznych wyróżnione zostały 3 odmiany chropowacenia, powszechnie występowało równiez wygładzanie i wyświecanie. Ścianki wewnętrzne najczęściej były wygładzone, co poprawiało właściwości naczyń. Zaobserwowane zostały liczne zdobienia w postaci rytów, żłobień oraz listew plastycznych. W wyniku analizy mikroskopowej rozpoznane zostały 3 grupy petrograficzne na podstawie odmienności surowca – dominowały zabytki przygotowane z gliny piaszczystej z różną domieszką mineralną, jako dwie dodatkowe grupy wyróżnione zostały próbki wykonane z gliny tłustej z domieszką naturalną (piasek rzeczny) i tłuczniem skalnym. Rozpoznany został skład mineralny domieszki schudzającej, w tym zawartość minerałów ilastych – od 66% do 90% oraz zawartość głównych składników – kwarcu, skaleni i fragmentów granitoidów. W niektórych próbkach zaobserwowano również szamot ceramiczny oraz drobne fragmenty organiczne. Badania granulometryczne wykazały dominację najdrobniejszej frakcji (<0,1mm) i pozwoliły na scharakteryzowanie wielkości ziaren dodawanej domieszki. Surowiec, z którego przygotowywano naczynia, był zapiaszczony (glina piaszczysta), najpewniej pozyskiwany lokalnie.
117. Cmentarzysko ciałopalne ludności kultury łużyckiej na stanowisku Rogów Legnicki 2, pow. legnicki, w świetle źródeł do 1936 roku dr hab. Justyna Baron prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
118. Egipt Echnatona w świetle źródeł archeologicznych dr hab. Justyna Baron prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
119. Wybrane choroby zakaźne w basenia Morza Śródziemnego w starożytności dr hab. Justyna Baron prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta dotyczy wybranych schorzeń zakaźnych, które zostały zidentyfikowane w basenie Morza Śródziemnego w starożytności. Celem jest ich scharakteryzowanie, a przez to przybliżenie problemu ich występowania oraz odpowiedź na kilka pytań, m.in. czy choroby występowały lokalnie, czy też globalnie, czy bardziej dotyczyły jakiejś części społeczeństwa, jaki wpływ na ich rozwój miał klimat i jakie były wobec nich reakcje ludzi. Aby tego dokonać zebrałam informacje dostępne w starożytnych źródłach pisanych oraz korzystałam z wyników badań materiału archeologicznego. Rozpatrzyłam 13 schorzeń w obrębie 3 grup: wirusowej (grypa, odra, ospa prawdziwa), bakteryjnej (cholera, dur brzuszny, dżuma) i pasożytniczej (pełzakowica, malaria, leiszmanioza, schistosomatoza, tasiemczyca, włośnica, glistnica). Analizowane choroby były dość powszechne w basenie Morza Śródziemnego, szczególnie na jego północno- i południowo-wschodnim wybrzeżu. Niektóre z nich zostały zidentyfikowane w postaci pojedynczych zachorowań, inne zaś jako epidemie lub nawet pandemie. Przeniesienie pewnych schorzeń ze zwierząt na ludzi miało prawdopodobnie miejsce w czasie, kiedy człowiek zaczął żyć w bliskim kontakcie ze zwierzętami, które hodował. Przemieszczanie się ludności wraz z handlem, podróżami, czy w czasie ekspedycji militarnych, sprzyjało szybkiemu rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Nie dało się zauważyć szczególnych prawidłowości dotyczących warstwy społeczeństwa (z wyjątkiem malarii) lub czynników klimatycznych (z wyjątkiem cholery i malarii), które zwiększałyby podatność na zachorowanie. Omawiane schorzenia budziły w ludziach strach – do tego stopnia obawiano się śmierci z ich przyczyny, iż zdarzało się, że cierpiący na daną chorobę byli pozostawiani bez opieki. Zdarzały się jednak przypadki kiedy troszczono się o chorych, postępując zgodnie z zaleceniami medyków. Starano się szukać wytłumaczenia dla występowania schorzeń zakaźnych w działalności sił nadprzyrodzonych. Możliwe, iż z powodu pewnych chorób wykluczono spożywanie wieprzowiny w takich religiach jak islam, czy też judaizm. Mam nadzieję, że przedstawiona przeze mnie charakterystyka chorób zakaźnych w starożytności pozwoli na przybliżenie tej problematyki oraz nieco upowszechni pojęcie paleopatologii jako nauki.
120. Tkactwo kultury przeworskiej dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia