wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
31. Ornamentyka meandrowa na naczyniach kultury przeworskiej z wybranych stanowisk dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
32. Osada z okresu wpływów rzymskich na stanowisku 8 w Borzęcinie,gm.Żmigród dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca przedstawia wyniki badań osady kultury przeworskiej odkrytej na stanowisku Borzęcin 8 (gm. Żmigród). Stanowisko zostało odkryte w 1992 roku i przebadane w 2015 roku. Materiał pozyskany podczas badań stanowią głównie fragmenty naczyń, a ponadto zabytki kamienne oraz zasługująca na szczególną uwagę żelazna sprzączka od pasa typu G (według typologii Madydy-Legutko). Na tej podstawie można datować osadę na fazę B2 – C1 okresu wpływów rzymskich. Na stanowisku odkryto pozostałości budynków wziemnych oraz naziemnych o konstrukcji słupowej. Towarzyszyły im typowe pozostałości zabudowy gospodarczej: jamy zasobowe, piece, paleniska oraz dwie studnie.
33. Infrastruktura średniowiecznego placu budowy.Transport i jego organizacja prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca przedstawia i wyjaśnia wybrane zagadnienia i problemy związane z transportem i infrastrukturą wykorzystywaną na średniowiecznym placu budowy. Zostały scharakteryzowane sposoby transportu materiału na docelowe miejsce inwestycji i bezpośrednio na placu budowy. Przedstawiono przemiany jakie zachodziły w organizacji średniowiecznego placu budowy. Dodatkowo przytoczono w pracy współczesne rekonstrukcje średniowiecznego placu budowy lub jego poszczególnych elementów. Praca uzupełniona jest katalogiem zawierającym miniatury z manuskryptów oraz wybrane zabytki przedstawione w części analitycznej pracy.
34. Kultura materialna towarzysząca nowożytnym miejscom starceń w późnym sredniowieczu i nowozytności na Dolnym Śląsku prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca prezentuje dawne miejsca straceń na terenie województwa dolnośląskiego. Omówione zostało jedenaście szubienic wraz z zabytkami archeologicznymi znalezionymi w trakcie badań wykopaliskowych w ich otoczeniu. Analiza dotyczyła przedmiotów niezbędnych do wykonania egzekucji, zgubionych w trakcie remontu oraz należących do skazańców.
35. Wyobrażenia na puginałach przełomu średniowiecza i nowożytności prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca ma na celu prezentację i omówienie wyobrażeń na puginałach średniowiecznych i nowożytnych na podstawie wybranych zabytków z obszaru Europy Zachodniej. Na podstawie katalogów zbiorów muzealnych oraz opracowań bronioznawczych została podjęta próba określenia funkcji oraz wymowy przedstawień plastycznych na puginałach, a także sformułowania pytań na temat ewentualnej symboliki takiej broni.
36. Osadnictwo żydowskie w przestrzeni średniowiecznych miast Półwyspu Iberyjskiego i Europy Środkowiej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
W pracy licencjackiej pragnę przedstawić zagadnienia związane z osadnictwem żydowskim w Europie Środkowo-Wschodniej i na Półwyspie Iberyjskim w okresie od VIII do XV w. Praca ta oparta będzie na analizie źródeł archeologicznych oraz historycznych. Wypędzenie Żydów z Jerozolimy po dwóch żydowskich powstaniach w I i II w. n.e. zapoczątkowało okres diaspory. Od tego czasu Żydzi zmuszeni byli do nieustannego poszukiwania bezpiecznego, dla ich egzystencji, terenu i kompromisowych kontaktów z ludnością już tam zamieszkałą. Należy pamiętać, iż kontakty musiały być jednak na tyle powierzchowne aby udało się zachować odrębność kulturową diaspory. Początkowo osadnictwo żydowskie skupiało się w rejonie basenu Morza Śródziemnego oraz na Bliskim Wschodzie. Około VIII w. rozprzestrzeniło się na tereny Afryki, Mezopotamii, Azji Środkowej, Persji a nawet Chin. Wraz z muzułmańskim podbojem Półwyspu Iberyjskiego nasila się również osadnictwo żydowskie na tym terenie. Było to związane z dobrymi stosunkami z ludnością arabską oraz licznymi swobodami religijnymi. W IX w. odnotowuje się najstarsze gminy żydowskie na terenie Nadrenii powstałe na skutek przychylnej polityki cesarza Ludwika I Pobożnego. Osadnictwo na terenie Europy Środkowo-Wschodniej, w tym na ziemiach polskich kształtuje się dopiero w X-XI w. W niniejszej pracy pragnę skupić się na przedstawieniu osadnictwa żydowskiego w dwóch ważnych ośrodkach na Półwyspie Iberyjskim: Barcelona i Girona, oraz trzech na terenie Europy Środkowo-Wschodniej: Wrocław, Kraków i Praga. Zakres chronologiczny związany będzie z egzystencją gminy w danym ośrodku miejskim. Praca ma układ problemowy.
37. Technologia produkcji średniowiecznych toporów.Eksperymentalna prośba rekonstrukcji procesu metalurgicznego prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
38. Przedmioty z grobów żołnierzy polskich zamordowanych w 1940r.w Charkowie prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Analiza przedmiotów pochodzących z grobów polskich jeńców zamordowanych w Charkowie. Dzięki odkrytym artefaktom możliwa stała się rekonstrukcja życia obozowego, zakończonego zabiciem jeńców tzw. metodą katyńską oraz rozważania na temat możliwości identyfikacji ofiar na ich podstawie.
39. Szklane naczynia do picia na Śląsku w późnym średniowieczu i nowożytności prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca licencjacka zatytułowana Szklane naczynia do picia na Śląsku w późnym średniowieczu i nowożytności ma na celu opisanie historii szklarstwa na terenie Śląska, jak i również zebranie oraz scharakteryzowanie naczyń od połowy XIII w. Celem pracy było zgromadzenie zebranych materiałów z badań wykopaliskowych, a także, zanalizowanie artefaktów w oparciu o klasyfikację F. Frydy. W pierwszym rozdziale został nakreślony problem hutnictwa na Śląsku w oparciu o sytuację polityczną od 2. poł. XIII w. do XIX w. W kolejnym rozdziale, zebrane przez archeologów badających teren Śląska zabytki, zostały poddane analizie. Opisując artefakty kierowałam się kryteriami jak typ naczynia, jego kształt, motywy ornamentacyjne, bardzo często występujące na szklanych naczyniach późnośredniowiecznych i nowożytnych oraz datowanie. W pracy licencjackiej zostały opisane miasta śląskie: Wrocław, Nysa, Opole, Głogów, Legnica, Bardo, Gniewoszów, Jawor, Jelenia Góra, Lwówek Śląski oraz Środa Śląska. Podczas analizy udało mi się wywnioskować, że większość naczyń należy do grupy pucharów fletowych. Naczynia szklane typu krautstrunk czy szklanice występują na stanowiskach znacznie rzadziej. Podkreśliłam również problem datowania artefaktów oraz potrzebę prowadzenia kolejnych badań i analiz.
40. Początki mezolitu na Niżu Polskim w świetle najnowszych badań dr hab. Tomasz Płonka Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca miała na celu ukazanie genezy zjawisk kulturowych charakterystycznych dla pierwszych społeczności mezolitycznych na terenie Niżu Polskiego. Autor posłużył się najnowszymi datowaniami radiowęglowymi, które zostały poddane kalibracji. Pochodziły ze stanowisk schyłkowopaleolitycznych i wczesnomezolitycznych aby ukazać złożoność i dynamikę zachodzących zmian na przełomie plejstocen/holocen.
41. Zagadnienie chronologii i przynależności kulturowej kontekstów archeologicznych ze stanowisk La Pampilla-Pampa Blanca w delcie Rio Tambo;płd.Peru prof. dr hab. Józef Szykulski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca skupia się na analizie konstrukcji grobowych oraz kontekstów sepulkralnych zarejestrowanych przez Misję Archeologiczną Uniwersytetu Wrocławskiego podczas badań realizowanych w latach 2013-2014 na terenie ujścia rzeki Tambo w południowym Peru.
42. Odwzorowanie motywów ikonograficznych kultury Nasca w geoglifach i wyrobach rękodzielniczych prof. dr hab. Józef Szykulski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca koncentruje się na odwzorowaniu przedstawień Nasca, występujących na ceramice i monumentalnych rytach naziemnych, tzw. geoglifach. Przybliżona zostaje geografia Andów Centralnych, która ma znaczący wpływ na występujące w kulturze Nasca, motywy ikonograficzne. Przedstawiono także historię badań i teorie na temat wielkich wyobrażeń z Płaskowyżu Nasca. Ukazano podział chronologiczny dla całej strefy Andów Centralnych oraz interesującej nas kultury Nasca.
43. Obrządek pogrzebowy kultury Chancay z obszaru środkowego wybrzeża Peru prof. dr hab. Józef Szykulski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Tematem pracy są pochówki kultury Chancay, będącej najważniejszym zjawiskiem kulturowym środkowego wybrzeża Peru w późnym okresie przejściowym. Celem pracy jest przedstawienie form pochówków oraz wyposażenia grobowego niniejszej kultury. Praca składa się ze wstępu, pięciu rozdziałów oraz wniosków końcowych. Dysertacja ta ukazuje różnice społeczne panujące wśród kultury Chancay, zaobserwowane na podstawie wydobytych artefaktów tj. ceramiki, tekstyliów, a także przedmiotów o przeznaczeniu obrzędowym.
44. Fortyfikacje średniowiecznej Japonii na wybranych przykładach dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Dla przeciętnego europejczyka kultura azjatycka, w tym i Japonii, wydaje się, jeżeli nie zrozumiała, to przynajmniej egzotyczna. Wynika to z jednej strony z nieznajomości historii tego regionu, gdyż wiedza przekazywana w szkole jest bardzo pobieżna, z drugiej strony środowisko, ludzie, obyczaje, język, wspólnota dziejów i religii narzuca spojrzenie i myślenie eurocentryczne na sprawy życia codziennego. Nawet specjaliści w poszczególnych dziedzinach nie zawsze wybiegają aż tak daleko, by poznać specyficzne dzieje Japonii. Uwaga ta dotyczy też badaczy architektury militaris. Niniejsza praca miała nieco przybliżyć zagadnienie związane z japońskimi fortyfikacjami. Jak wspomniano wcześniej, oblicza się, że łącznie na terenie Japonii na przestrzeni wieków, mogło funkcjonować nawet 30 000 różnego rodzaju zamków, od małych fortów po wielkie twierdze, zajmujące kilkadziesiąt, a nawet powyżej 100 ha powierzchni. Usytuowanie, zdawałoby się na niedostępnych i nie do zdobycia wzgórzach, zaopatrzone w skomplikowany system umocnień, i tak padały często łupem zdobywców, w prowadzonych w przeszłości licznych wojnach. Przyczyny tego zazwyczaj były bardzo prozaiczne. Skromne siły obrońców, brak widoków na odsiecz, wyczerpanie wody i żywności, zaskoczenie, zwykły strach, a także perspektywa uratowania życia przedstawiana przez oblegających. Do zdobycia niektórych zamków, zwłaszcza podczas wojen prowadzonych pod koniec XVI w., angażowano ogromne siły i środki. Niekiedy liczba wojsk oblegających przekraczała wielokrotnie liczbę obrońców, a mimo to, zdarzało się, że ci przegrani wybierali honorową śmierć w walce i stałe miejsce w pośmiertnym panteonie chwały swoich bohaterskich czynów niż haniebne poniżenie ze strony zwycięzców. Gdyż ci ostatni, nie zawsze dotrzymywali obietnic. Ale właśnie takie czyny i odpowiednie miejsca tworzą historie i specyficzną atmosferę wokół starych zamków. Do naszych czasów niewiele pozostało z dawnych oryginalnych fortyfikacji. W ich skład wchodziły nie tylko zamki, ale i miasta otoczone murami i prywatne domy samurajów. Kiedy w XV – XVI w. „każdy walczył z każdym”, liczba warowni raptownie wzrosła. Jedne budowano, inne zdobywano i niszczono. Burzliwe czasy, tak dramatycznie odciskające swoje piętno na przeszłości, kulturze i psychice Japończyków, znacznie wyhamowały w epoce Edo, na prawie dwa i pól wieku. Nie oznacza, że i wtedy był to czas urodzaju i spokoju. Również dla zamków. O ile podczas walk zdobyto trudnodostępną twierdzę, ze względu na swoje strategiczne położenie, była ona odbudowywana pod nowym Panem i nadal użytkowana. Za Tokugawów, nastąpił kres dużej ilości zamków, zwłaszcza niepotrzebnych już górskich fortec, które mogły stać się zalążkiem ewentualnej rebelii. Z rozkazu sioguna zostały rozebrane. Drugi okres „ciężkich czasów” dla japońskich fortyfikacji związany jest z restauracją Meiji. Po odsunięciu od władzy nieudolnych już w tym czasie rządów Tokugawów, nastąpiła rozbiórka zamków, górujących nad okolicą, symbolizując s
45. Motywy mitologiczno-astrologiczne w sztuce średniowiecznego Śląska i Wielkopolski dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
46. Obrządek pogrzebowy we wczesnym średniowieczu na obszerze Górnych Łużyc -problem przezywania się tradycji pogańskiej dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca dotyczy obrządku pogrzebowego na Górnych Łużycach we wczesnym średniowieczu i związanego z nim zagadnienia przeżywania się tradycji pogańskiej w regionie . Szczegółowe ramy chronologiczne otwiera pojawienie się pierwszych cmentarzysk w okresie VII/VIII w., a zamyka okres pierwszych w pochówków należących już całkowicie do chrześcijańskiej tradycji. Na podstawie źródeł archeologicznych i literatury udało wykazać się, iż w omawianym okresie na Górnych Łużycach dominowały dwie formy obrządku tj. ciałopalna kurhanowa i szkieletowa płaska, które współwystępowały w okresie X - XII w. Cmentarzyska zlokalizowane były głównie w centralnej części regionu, jednakże z powodu słabych datowników osadnictwa wczesnośredniowiecznego jedynie nieliczne udało się powiązać z konkretnymi strukturami osadniczymi. Niezależnie od obrządku pogrzebowego zmarli wyposażani byli w pięć kategorii przedmiotów tj; ceramikę, ozdoby, militaria, przedmioty codziennego użytku, oraz przedmioty nietypowe. Różnice w wyposażeniu zależnie od obrządku miały charakter bardziej jakościowy niż ilościowy. To oraz fakt długiego funkcjonowania pogańskiej formy pochówku świadczyło najprawdopodobniej przeżywaniu się tradycji przedchrześcijańskich, spowodowanych powolnym tempem chrystianizacji regionu.
47. Relacje między wczesnośredniowiecznym grodem a jego zapleczem osadniczym na wczesnośredniowiecznym Śląsku i Wschodnuch Łużycach dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
48. Między Odrą a Strzegomką.Ziemia średzka we wczesnym średniowieczu dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca pt. „Między Odrą a Strzegomką. Ziemia średzka we wczesnym średniowieczu” ma na celu próbę przedstawienia procesu osadnictwa wczesnośredniowiecznego na ziemi średzkiej. Ziemia średzka obejmuje swoim zasięgiem dzisiejszy powiat średzki, znajdujący się w centralnej części województwa dolnośląskiego a także w środkowej partii Niziny Śląskiej. Północną część obszaru ogranicza Odra, zachodnią część jej dopływ Cicha Woda natomiast wschodnią i południowo-wschodnią część ogranicza Bystrzyca wraz z jej dopływem Strzegomką . W obrębie powiatu średzkiego znajdują się trzy strefy fizyczno-geograficzne. Na północy wzdłuż koryta Odry znajduje się Pradolina Wrocławska, w centralnej części powiatu znajduję się Wysoczyzna średzka natomiast w południowej części wydzielona jest Równina Kostomłocka, która graniczy z wzgórzami strzegomskimi wchodzącym po części w obręb ziemi średzkiej. Zasięg chronologiczny pracy obejmuje całe wczesne średniowiecze (VI-1 poł. XIII w.) W rozdziale drugim zostaną przedstawione stanowiska powiązane z omawianym osadnictwem z podziałem na trzy strefy osadnictwa. Odnoszą się one głownie do sytuacji fizyczno-geograficznej w każdej ze stref, co w znacznym stopniu miało wpływ na proces lokowania osad. Wspomniane będzie m. in. stanowisko z Brodna gm. Środa Śląska, gdzie uchwycono osadę datowaną na VII-VIII w. Rozdział trzeci poświęcony będzie cmentarzyskom z Księginic gm. Miękinia i miejscowości Osiek gm. Kostomłoty. W rozdziale czwartym będą omówione znaleziska skarbów ze Środy Śląskiej gm. loco, Wilkowa Średzkiego gm. Kostomłoty czy miejscowości Jarosław gm. Udanin. Tego typu stanowiska są również śladem obecności ludzkiej na danym obszarze, dlatego jak w przypadku osad mogą być pomocną bazą poznawczą w uchwyceniu procesów osadnictwa. Na końcu pracy znajdzie się podsumowanie, które będzie zawierać m. in. próbę określenia genezy osadnictwa wczesnośredniowiecznego na ziemi średzkiej.
49. Obróbka skóry w nadodrzańskich ośrodkach rzemieślniczo - handlowych we wczesnym średniowieczu (X-XIII w.) dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
50. Sudeckie wczesnośredniowieczne grody słowiańskie i ich zaplecze osadnicze dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca przedstawia przemiany sieci grodowej na Śląsku od VIII do X wieku. Autor przedstawia kolejne grody występujące na lewobrzeżnej części Śląska, charakteryzując ich lokalizację, wielkość, chronologię, interpretacje badaczy na temat roli części z nich. W dalszej części poddaje dotychczasowe dane chronologiczne analizie, starając się odtworzyć obraz sieci grodowej, oraz jego zmiany na omawianym obszarze w wiekach VIII - X.
51. Inskrypcje runiczne na terenie Wysp Brytyjskich we wczesnym średniowieczu: ich funkcje i zależność funkcji od materiału dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca pt. „Inskrypcje runiczne na terenie Wysp Brytyjskich we wczesnym średniowieczu: ich funkcje i zależność funkcji od materiału” prezentuje zabytki z inskrypcjami z runami anglo-saskimi od momentu pojawienia się ich na Wyspach Brytyjskich do końca wczesnego średniowiecza. Autorka przedstawia analizę inskrypcji pod kątem materiału, na którym znajduje się dana inskrypcja w celu ustalenia funkcji badanych inskrypcji. Tematyka została poruszona ze względu na niewielką ilość literatury przede wszystkim w języku polskim. W wyniku przeprowadzonej analizy zostały wyodrębnione 3 funkcje runów, gdzie wyraźnie przewodzi funkcja upamiętniająca.
52. Rejon Kalisza w systemie komunikacyjnym wczesnośredniowiecznej Europy Środkowej dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
53. Zdobnictwo przedmiotów wykonanych z surowców organicznych na wczesnośredniowiecznym Śląsku dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
54. Wspólczesne metody identyfikacji zwłok o nieustalonej tożsamości dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
W niniejszej pracy wybrano i opisano metody identyfikacji zwłok o nieustalonej tożsamości oraz przypadki kryminalistyczne, archeologiczne, historyczne i z dziedziny archeologii sądowej. Łączy je wszystkie możliwość zastosowania metod kryminalistycznych. Celem pracy jest zbadanie oraz pokazanie bliskości dziedzin archeologii i kryminalistyki, pokazanie interdyscyplinarności obu tych dziedzin i metod, którymi się posługują, a także przedstawienie procesu identyfikacyjnego. Opisane zostały definicje, przepisy oraz regulacje prawne działające w obrębie tematu pracy. Zamieszczony został opis najpopularniejszych metod identyfikacji. Przedstawione zostały takie metody jak: badania biologiczne, daktyloskopia, otoskopia, cheiloskopia, odontologia, metody antropologiczne, metoda superprojekcji, implantoskopia, radiologia oraz okazanie. Następnie przedstawiono przypadki identyfikacji osób. Rozważanie ujęte w pracy ukazuje progresywne przenikanie się nauk, takich jak archeologia, medycyna sądowa oraz kryminalistyka, dzięki czemu działania kryminalistyczne stają się coraz bardziej precyzyjne. Jest to niezwykle ważne dla rzetelności i sprawności całego postępowania identyfikacyjnego, szczególnie w przypadku katastrof, czy ofiar z masowych grobów.
55. Tafonomiczne skutki aktywności padlinożernej zwierząt oraz ich związek z pracą archeologa sądowego dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza rozprawa, skupia się na tafonomicznych skutkach wywołanych przez padlinożerną aktywności zwierząt oraz na ich wpływ na prace biegłego z dziedziny archeologii sądowej. Aktywność padlinożerna zwierząt jest czynnikiem, który bezdyskusyjnie wywiera ogromny wpływ na pośmiertne losy ludzkich szczątków. Stanowi on jeden z najbardziej niszczących procesów tafonomicznych, zwierzęta mięsożerne bowiem wyewoluowały w ten sposób by ich mechanizmy trawienne i budowa narządów żucia nadawały się w szczególności do pozyskiwania energii z mięsa i kości innych zwierząt. Ich działalność jest jedną z głównych przyczyn niszczenia ludzkich szczątków i najczęściej spotykaną w kontekście kryminalistycznym. Zwierzęta poprzez żerowanie na zwłokach są w stanie wyrządzić duże zniszczenia w ciele denata, które mogą wprowadzić element błędu oraz utrudnić prowadzenie śledztwa i autopsji. Aktywność zwierząt może ukryć przyczynę i mechanizm śmierci, gdyż uszkodzenie i usunięcie tkanek miękkich przez zwierzęta powoduje, że otwarte rany wynikające z urazów ante i peri mortem, mogą być w znacznym stopniu zmienione lub nawet kompletnie zatarte, a uszkodzenie wywołane przez zwierzęta, mylnie zinterpretowane jako efekt działalności człowieka. To samo dotyczy elementy układu kostnego. Ponadto szczątki padliny mogą zostać rozczłonkowane oraz rozproszone na różne dystanse w różnych odstępach czasowych. Rozproszenie ludzkich szczątków z dala od miejsca ich zdeponowania jest zjawiskiem, które wywiera największy wpływ na prace biegłego z dziedziny archeologii sądowej. Zwierzęta rozszarpując oraz roznosząc fragmenty ludzkiego ciała stanowczo utrudniają przeprowadzenie oględzin oraz odzyskanie wszystkich elementów układu kostnego, które są niezbędne do przeprowadzenia identyfikacji. Konieczne w takich scenariuszach staje się przeprowadzenie rzetelnego rekonesansu danego obszaru – badań powierzchniowy. Archeologia sądowa posiada szeroki zestaw metod, dzięki którym możliwe jest dokonanie dokładnych poszukiwań terenowych oraz pełniejszej interpretacji kontekstowej wydarzeń, które pośmiertnie oddziaływały na ciało denata. Głównym celem niniejszej rozprawy jest zademonstrowanie, że zrozumienie całej gamy typowych zachowań padlinożernych danego gatunku oraz wzorów, według których postępuje żerowanie – a przede wszystkim rozproszenie – może wywrzeć znaczący wpływ na wyniki badań powierzchniowych. Na początku rozprawy przedstawiono zwierzęta jako czynnik wywołujący procesy tafonomiczne, mechanizm żywienia się padliną, destrukcyjne skutki tego aktu oraz ich związek z archeologią sądową. W dalszej części pracy skupiono się na metodach oraz schematach postępowania typowych dla archeologi sądowej, które mogą zostać zastosowane, gdy konieczne jest przeprowadzenie rzetelnych poszukiwań terenowych. Na koniec natomiast, na podstawie typowych zachowań padlinożernych występujących wśród lisów rudych (Vulpes vulpes), zaprezentowano, jak wiedz na ten temat może usprawnić badania powierzc
56. Instrumenty muzyczne w paleolicie europejskim prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta dotyczy genezy i ewolucji muzyki oraz problemu początków wytwarzania instrumentów muzycznych. Sklasyfikowano w niej także górnopaleolityczne instrumenty muzyczne i zbadano ich zależność od surowca, z którego je wykonano oraz terytorium i kultury, z których się wywodzą. Opisano również funkcje, które muzyka mogła pełnić w paleolicie. W rozdziale pierwszym opisano koncepcje dotyczące genezy i ewolucji muzyki oraz zachowania muzyczne wśród zwierząt. W następnym rozdziale przedstawiono domniemane najstarsze instrumenty muzyczne, w tym pochodzące od neandertalczyków, rozdział trzeci dotyczy paleolitycznych instrumentów Homo sapiens, zaś rozdział ostatni opisuje funkcje muzyki w paleolicie. W powstaniu i ewolucji muzyki najbardziej prawdopodobny wydaje się następujący ciąg zdarzeń: występowanie protomuzyki u wczesnych homininów, powstanie z niej muzyki i później artykułowanej mowy. Muzyka występuje zarówno u zwierząt (ptaków, ssaków drapieżnych, naczelnych) jak i u ludzi. Chociaż obecnie muzyka uważana jest wyłącznie za rozrywkę w przeszłości miała ona dużo ważniejszą rolę w przetrwaniu naszego gatunku. Na początku wykorzystywano ją w celach terytorialnych i godowych, a następnie rozwinęły się funkcje prospołeczne. Wytwarzanie instrumentów muzycznych najprawdopodobniej pojawiło się w środkowym paleolicie i było związane z Homo nenderthalensis, ale ich upowszechnienie nastąpiło w początkach górnego paleolitu w Europie.
57. Megality na wyspach zachodniej części Morza Śródziemnego prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Tematem tej pracy są megality na wyspach zachodniej części Morza Śródziemnego, które wznoszone były, przynajmniej od około 8000 lat BC aż po okres rzymski. Mimo, iż są mniej poznane od wschodniośródziemnomorskich konstrukcji mykeńskich i minojskich, to nie ustępują im w zakresie monumentalności czy różnorodności. Praca składa się z sześciu rozdziałów. Na początku przedstawione zostaną warunki geograficzne (w tym zmiany poziomu linii brzegowej) oraz generalna chronologia od pierwszych zasiedleń po okres historyczny. Następnie omówiona zostanie klasyfikacja megalitów z danej strefy oraz kolejno wyspy podzielone w trzy grupy: 1 – Archipelag Balearski (Ibiza, Formentera, Majorka, Minorka), 2 – Sardynia, Korsyka i Archipelag Toskański (Elba, Pianosa) oraz 3 – Sycylia i pobliskie wyspy (Ustica, Lipari, Filicudi, Pantelleria, Lampedusa, Malta i Gozo). Ponadto przedstawiona zostanie tzw. Pantelleria Vecchia Bank na dnie Cieśniny Sycylijskiej z niedawno odkrytym tam monolitem. Przy omawianiu wysp uwzględnione zostaną: sytuacja geograficzna z odległościami od innych wysp i lądu stałego, pierwsze ślady ludzi na wyspie, podział na kultury i epoki oraz rodzaje megalitów z dokładniejszymi opisami konkretnych obiektów. W ostatnim rozdziale przedstawione zostaną porównania opisanych wysp i megalitów, z dokładniejszym omówieniem odległości między grupami oraz pomiędzy poszczególnymi obszarami wraz z powiązaniem tych zależności widocznych w stylistyce konstrukcji.
58. Pasterski model gospodarczy w pradziejach Europy Środkowo-Wschodniej. Wybrane zagadnienia dr hab. Justyna Baron prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Od około 2500 lat p.n.e. na terenach środkowej Europy zaczęło dochodzić do przeobrażeń o charakterze ekonomiczno-demograficznym. Zmiany natury polityczno - gospodarczej doprowadziły do upadku rozwijającego się przez kilka stuleci zaawansowanego neolitycznego rolnictwa. Z tego okresu znane są przykłady pochówków masowych, znalezisk militariów, czy pracowni produkujących takowe. W zaniku neolitycznych społeczności rolniczych mogły pewną rolę odgrywać również konflikty wynikające z ekspansji nowych grup ludzkich. Przełom neolitu i epoki brązu był bezsprzecznie ważnym momentem zmian dla ludności zamieszkującej tereny Europy Środkowo-Wschodniej. Za okres ten uważa się za czas wykrystalizowania pierwszych form gospodarki czysto pasterskiej oraz jej licznych odmian. Kryzys środowiskowy, który nastąpił w wyniku nieprzemyślanych ludzkich działań wymusił procesy, które miały na celu dostosowanie się do nowych warunków. Proces udomawiania zwierząt zapoczątkowany z okresem neolitu był kluczowym elementem, który to umożliwiał. Razem ze swoimi zwierzętami i wytworami kultury materialnej nomadzi przekazywali sprawdzony, pasterski model gospodarki, który wykorzystywany był właśnie na terenach suchych, a nawet półpustynnych. Dostarczali oni informacji w jaki sposób najefektywniej zareagować na zmiany. Przeobrażenia klimatyczne wymusiły na plemionach bardziej mobilnych przemieszczanie się co w efekcie prowadziło do wdawania się w interakcje ze społecznościami miejscowymi - najczęściej rolniczymi i osiadłymi. Wynikła w tym procesie dyfuzja prowadziła do powstawania nowych grup, kultur i sposobów na życie.
59. Technologia inwentarza kamiennego ze stanowiska BP424 z terenu Pustyni Bayuda w Sudanie dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Początki holocenu są uważane za czas przełomowy w dziejach Sudanu. Na ten okres datowane są ślady archeologiczne świadczące o gospodarce, związanej z pasterstwem i kontrolowaną eksploatacją roślin dziko rosnących. W wyniku intensyfikacji badań w tym rejonie, uzyskano informacje na temat problematyki gospodarczej i społecznej oraz kulturowej społeczności mezolitycznych i neolitycznych zamieszkujących Sudan. W dotychczasowych badaniach wciąż brakuje szczegółowych studiów technologicznych zespołów kamiennych. Celem tej pracy jest analiza bogatego materiału kamiennego ze stanowiska BP424, pozyskanego podczas jednego z sezonów prac archeologicznych w ramach Projektu Bayuda. W oparciu o analizę tego inwentarza podjęto próbę wyjaśnienia jego związku z zachodzącymi przemianami gospodarczo-społecznymi. W trakcie wykopalisk udało się pozyskać prawie 6000 artefaktów kamiennych, fragmenty ceramiki i zwierzęce szczątki kostne. Materiały kamienne ze stanowiska BP424 świadczą o początkach krystalizacji gospodarki wytwórczej. Inwentarz jest bardzo zróżnicowany pod względem technologicznym i surowcowym. Zespół składa się z artefaktów odzwierciedlających rożne modele gospodarcze. Wyroby kamienne noszą ślady wytwórstwa na potrzeby łowieckie oraz produkcji związanej z eksploatacją roślin dziko rosnących. Studia wykazały zależność pomiędzy rodzajem wykorzystanej skały i formą eksploatacji.
60. Tafonomia szczątków renifera ze stanowiska Jaskinia IV - Góra Birów dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Jaskinia IV na Górze Birów znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w okolicach Podzamcza, w gminie Ogrodzieniec. W trakcie prac wykopaliskowych w latach 90. odnaleziono tutaj ślady późnośredniowiecznego, późnoneolitycznego i górnopaleolitycznego osadnictwa. Spośród kilku tysięcy szczątków ssaków odnalezionych w jaskini, 90% należało do plejstoceńskich ssaków stepotundrowych. W materiale tym dominowały szczątki reniferów, których poroże stanowiło ponad 70 %. W pracy przedstawiono wyniki analizy tafonomicznej zbioru szczątków renifera, znalezionych w jaskini IV. Analizie poddano wszystkie szczątki reniferów ze stanowiska. Wyniki analizy wskazują na dominujący udział zwierząt z przewagą drapieżników w akumulacji i modyfikacji szczątków. Nie znaleziono dowodów na to, że szczątki te mają związek z aktywnością człowieka w paleolicie.