wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
181. Wyprawy Gotów na obszarze Cesarstwa Rzymskiego w dobie kryzysu III wieku dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Pierwszy najazd na prowincje Cesarstwa miał miejsce w 238 r., jest to początek „wojen scytyjskich”. Trwały one z kilkoma przerwami aż do rządów Aureliana, który zadał ostateczny cios gockiej armii. W tym czasie celem ich ataków były prowincje: Mezja Dolna, Tracja, Epir, Macedonia, Achaja, Azja, Pamfilia, Galacja, Bitynia i Kappadocja. A także miasta na wschodnim wybrzeżu morza Czarnego oraz wyspy na morzu Egejskim i Śródziemnym. Wtedy po raz pierwszy Goci pojawili się w źródłach pisanych, dzięki którym możemy odtworzyć chronologię ich najazdów.
182. Bursztyn w dobie dominacji Celtów w Europie Środkowej dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta poświęcona jest opracowaniu wszystkich znanych zabytków bursztynowych pochodzących z terenu Moraw, Czech i Polski, datowanych na okres lateński. Bursztyn, o którym mowa pochodzi ze stanowisk osadowych (osad nizinnych, oppidów), grobowych, jak również z depozytów czy składnic. Biorąc pod uwagę pierwszy z wymienionych rodzajów stanowisk, należy powiedzieć, że we wczesnych fazach okresu lateńskiego znalezisk takich jest stosunkowo mało. Są to znaleziska głownie z Czech i Moraw. Sytuacja zmienia się wraz z powstaniem oppidów - które stanowią nie tylko punkty przeładunkowe, ale również zajmują się redystybucją. Inna sytuacja przejawia się na cmentarzyskach- we wczesnych fazach widoczny jest duży udzial bursztynu w pochówkach, który z czasem radykalnie się zmniejsza, by zaniknąć wraz z uchwytnością celtyckich pochówków. Na terenie Polski bursztyn znany jest z innego rodzaju stanowisk mianowicie ze składnic, które na poprzednio omawianych ziemiach nie występują. Wiedzie tutaj prym znalezisko z Wrocławia- Partynic oraz Pruszcza Gdańskiego. Znalziska grobowe datowane na okres lateński są bardzo rzadkie. Wszystkie omawiane zabytki bursztynowe, mają mniejszy bądź większy związek z trasą szlaku zwanego bursztynowym jaki funkcjonował na tych terenach na pewno już od okresu halsztackiego, i który uformował przebieg trasy jaką znamy z okresu rzymskiego. Na podstawie analizy stanowisk wiadomym jest, że handel mial charakter etapowy i był oparty głównie na transporcie wodnym. W punktach przeładunkowych, rozkwitało bursztynnictwo i dalsza redystrybucja produktów gotowych. Wszystkie zebrane informacje, przyczyniły sie do powstania precyzyjnej mapy z naniesionymi możliwymi drogami handlowymi, którymi wraz z innym towarem wędrował bursztyn.
183. Osadnictwo okresu lateńskiego, rzymskiego i wędrówek ludów w Masywie Ślęży dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca została poświęcona osadnictwu w obrębie Masywu Ślęży w stosunkowo wąskim przedziale chronologicznym w całej bogatej historii tego obszaru. Celem pracy było w miarę możliwości zebranych danych, uwypuklenie procesów związanych ze śladami osadnictwa na omawianym terenie i usystematyzowanie stanowisk od okresu lateńskiego do okresu wędrówek ludów, a także próba rozwiązania i przybliżenie takich zagadnień, jak chociażby pochodzenie rzeźb ślężanskich, lub kwestia licznego nagromadzenia ceramiki grafitowej na szczycie Ślęży. W niniejszej pracy znalazły się 3 robocze rozdziały, jeden o warnunkach naturalnych panujących na masywie, oraz dwa omawiające poszczególne stanowiska archeologiczne, w tym rolę jaką pełniły miejsca zawierające ślady obecności ludności w wybranych rejonach badanego obszaru jak i opis materiałów zabytkowych i w miarę stanu badań ich chronologia względna związana ze śladami pobytu ludności począwszy od okresu lateńskiego poprzez okres wpływów rzymskich i kończąc na okresie wędrówek ludów. Pierwszy rozdział został poświęcony okresowi lateńskiemu, w którym zawarłem najważniejsze informacje o znaleziskach ze stanowisk archeologicznych związanych z kulturą przeworską oraz celtycką. Szczególną uwagę poświęciłem stanowisku na szczycie Ślęży, a także zwięźle omówiłem zagadnienie rzeźb ślężańskich związanych z pobytem ludności celtyckiej w tym okresie. W drugim rozdziale zawarłem głównie informacje o znaleziskach ze stanowisk archeologicznych z okresu wpływów rzymskich i wędrówek ludów oraz opisałem funkcję jaką pełniły miejsca, w których znaleziono materiał zabytkowy należący do jedynej jednostki kulturowej w tamtym okresie z terenu Masywu Ślęży czyli kultury przeworskiej.
184. Symbole na dnach naczyń kultury przeworskiej w okresie przedrzymskim i rzymskim dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Celem niniejszej pracy jest próba wyjaśnienia znaczenia symboli umieszczanych na dnach naczyń ceramicznych przez nosicieli kultury przeworskiej w okresie przedrzymskim i w okresie wpływów rzymskich. Mianowicie autor podejmuje się interpretacji zabiegu umieszczania tych symboli w tak nietypowym miejscu jakim jest dno. Zawraca uwagę na pochodzenie tychże ornamentów jak i ich znaczenie dla ludności kultury przeworskiej. W pierwszej części pracy znajduję się symbole, które poddane zostają interpretacji, to między innymi swastyka, znana dziś przede wszystkim jako symbol Trzeciej Rzeszy. Symbol ten jednak jest dużo starszy i towarzyszy ludzkości od epoki kamienia. Jego rola może być interpretowana na kilka sposobów mógł to być symbol solarny lub mieć związek z kultywacją ziemi. Drugim typem symboli poddanym analizie są krzyże, które mogą mieć podobną rolę co swastyki. Do trzeciej kategorii autor zaliczył ornamenty nietypowe, takie jak np. schematyczne przedstawienie postaci ludzkiej. W drugiej części pracy przedstawiona zostaje interpretacja tego w jakim celu wspomniane wcześniej znaki umieszczane były właśnie na dnach naczyń. Mogło to być związane z rytuałem magicznym mającym na celu ochronę naczynia przed zniszczeniem. Być nietypowym zabiegiem artystycznym lub też oznaczeniem wytwórcy. W zakończeniu autor podsumowuje wszystkie wcześniej przedstawione informacje.
185. Przemiany osadnicze w międzyrzeczu Bystrzycy i Oławy w okresie lateńskim dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca ma na celu scharakteryzowanie lokalnej grupy kultury przeworskiej, zamieszkującej tereny międzyrzecza Bystrzycy i Oławy. W pracy tej, chcę skupić się na zmianach osadniczych w fazach C i D okresu lateńskiego. Głównym celem, jaki zamierzam osiągnąć, jest wskazanie czy istniało jakieś powiązanie pomiędzy osadnictwem celtyckim, a osadnictwem przeworskim, a w szczególności czy istniała kontynuacja osadnicza na badanym terenie. Rozważania te będą podparte publikowanymi wynikami badań wykopaliskowych. Wnioski z tychże rozważań, docelowo mają pomóc w wyjaśnieniu genezy kultury przeworskiej, która według jednej z teorii wyewoluowała z kultury celtyckiej. Spróbuję odpowiedzieć na pytanie: czy celtyckie osady zostały zajęte przez nowo przybyłą ludność czy też ludność kultury przeworskiej zamieszkiwała tereny w pobliżu Celtów i dopiero z czasem ich wyparła? Rozdziały pierwszy i drugi poświęcone są kulturze przeworskiej- jej genezie oraz osadnictwie i obrządku pogrzebowym. Rozdział trzeci dotyczy osadnictwa i obrządku pogrzebowego kultury przeworskiej. Z kolei ostatni rozdział to wnioski końcowe dotyczące pracy- próba odpowiedzi na pytania dotyczące genezy i powiązań kultury przeworskiej z poprzedzającymi ją ugrupowaniami.
186. Klamry esowate w kulturze luboszyckiej na tle porównawczym dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca pt. "Klamry esowate w kulturze luboszyckiej na tle porównawczym" składa się ze wstępu, czterech rozdziałów, podsumowania, katalogu, tablic, map oraz bibliografii. Celem pracy jest przedstawienie zabytków jakimi są klamry esowate, pochodzące z terenów kultury luboszyckiej oraz wykazanie na ich podstawie powiązań z kulturą wielbarską. Wykorzystano 18 klamer esowatych z 6 stanowisk kultury luboszyckiej oraz 39 klamer z 8 stanowisk kultury wielbarskiej. We wstępie zawarte zostały informacje dotyczące celu pracy, zakresu terytorialnego obu kultur oraz chronologii. Rozdział pierwszy przybliża czytelnikowi historię i stan badań nad kulturą luboszycką i wielbarską oraz najważniejsze informacje związane z pojawieniem się Gotów na ziemiach polskich. Oprócz tego znajdują się w nim dane o stanie badań nad samymi klamerkami esowatymi. W rozdziale drugim opisano zabytki pochodzące z terenów kultury luboszyckiej. Skupiono się na stylistyce, formach oraz przynależności typologicznej. W rozdziale trzecim, natomiast na podstawie wybranego materiału archeologicznego z cmentarzysk kultury wielbarskiej zostały wykazane związki obu kultur, wpływy oraz elementy naśladownictwa. Ostatni, czwarty rozdział dotyczy rozważań nad motywami i symboliką omawianych ozdób. W zakończeniu podsumowano wszelkie informacje i wnioski związane z tematyką pracy.
187. Relikty języka galijskiego na znaleziskach archeologicznych z terenu Francji dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca opisuje zabytki archeologiczne ze śladami języka galijskiego z terenów Francji. We wprowadzeniu, po nakreśleniu tła historycznego i geograficznego, wyjaśnione są podstawowe kwestie terminologiczne związane z tematem, takie jak klasyfikacje genetyczna języka galijskiego. W dalszej części pracy wyróżniamy trzy główne rozdziały, opisujące kolejno relikty języka galijskiego na materiale kamiennym, na ceramice i materiale metalowym z wyłączeniem monet, które ze względu na złożoność zagadnienia nie będą omawiane w niniejszym tekście. Dla uporządkowania nakreślanych treści przyjęte zostało kryterium geograficzne, tj. opis zabytków występujących w poszczególnych regionach administracyjnych Francji. Wśród zachowanych inskrypcji znaleźć można odwołania do życia pozagrobowego, modlitwy i prośby do bóstw czy przykłady ekspresji poetyckiej. Klasyfikacja, tłumaczenia i możliwe hipotezy interpretacyjne zabytków języka galijskiego przyczyniają się do przybliżenia jego problematyki zarówno w dziedzinie archeologii jak i lingwistyki.
188. Osadnictwo kultury lateńskiej i kultury przeworskiej w międzyrzeczu Bystrzycy i Oławy w okresie lateńskim.Powiązania i różnice dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta jest próbą scharakteryzowania osadnictwa międzyrzecza Bystrzycy i Oławy w okresie lateńskim. W owym czasie region ten zamieszkany był przez ludność dwóch kultur - najpierw kultury lateńskiej, a potem kultury przeworskiej. Celem pracy jest stworzenie ogólnej monografii tego regionu osadniczego, podsumowanie stanu badań, ale przede wszystkim, próba omówienia wzajemnych relacji między obiema kulturami.
189. Obrządek pogrzebowy kultury sudowskiej na terenie północno-wschodniej Polski dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Obrządek pogrzebowy kultury sudowskiej jest bardzo ciekawym tematem jeżeli chodzi o badania archeologiczne. Niewątpliwie jest to związane z tym, że obszar występowania danych pochówków nie jest jeszcze w całości przebadany i wciąż na terenie północno-wschodniej Polski odkrywa się nowe stanowiska powiązane z daną kulturą. Kultura Sudowska na przestrzeni lat zmieniała swoje zachowania pogrzebowe. Powstawały nie tylko nowe miejsca pochówku, lecz ulegały przeobrażeniom formy cmentarzysk i rodzaje przedmiotów wkładanych do grobów. Praca skupia się na scharakteryzowaniu zachowań pogrzebowych ludności kultury sudowskiej oraz sprecyzowaniu form pochówków. Celem jest również opisanie głównych podobieństw i różnic pomiędzy danym obrządkiem pogrzebowym a zwyczajami pochówkowymi plemion ościennych oraz tym, jak dalekosiężne kontakty handlowe i kulturowe z obszarami sąsiednimi potrafiły wpłynąć na formę zachowań pogrzebowych.
190. Zabytki kamienne ze stanowiska BP722 Pustyni Bayuda (Sudan) dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Tematem pracy są zabytki kamienne ze stanowiska BP 722, znajdującego się na Pustyni Bayuda w Sudanie. Omówiono położenie oraz historyczne umiejscowienie stanowiska. Dodatkowo strukturę geologiczną, warunki klimatyczne, hydrologiczne. Przeprowadzona została wstępna analiza surowca, oraz ogólna analiza materiałów ze stanowiska. Artefakty zostały omówione pod względem stanu zachowania oraz podjęto próbę analizy typologiczno – technologicznej zabytków. Wydzielono i omówiono trzy grupy tychże: rdzenie, półsurowiec, narzędzia. Ponadto przedstawiona została analiza materiałów kostnych, problem datowania materiałów ze stanowiska oraz stan badań nad tematem.
191. Wizerunek boga Zeusa w micie i ikonografii dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca jest próbą określenia uniwersalnego obrazu boga Zeusa jakim mógł być dla starożytnych Greków. Prowadzi to do pełniejszego zrozumienia wielu aspektów życia społeczności zajmujących obszar Grecji właściwej, wysp Morza Śródziemnego jak również jego wschodniego wybrzeża. Praca ta opierać się będzie na analizie mitologii oraz zabytków. Temat wydaje się być dla mnie ciekawy, gdyż mitologiczna postać Zeusa była nie tylko motywem w sztuce, czy literaturze, ale pełniła również bardzo ważną funkcję ideologiczną. Wykorzystane zostały głównie źródła archeologiczne pozyskane podczas regularnych wykopalisk, jak również znaleziska przypadkowe. Za podstawową obieram pracę Roberta Gravesa, która stanie się bazą w moich rozważaniach nad mitologią związaną z interesującym mnie tematem. W pracy znalazło się także miejsce dla zabytków architektury monumentalnej oraz innych pomniejszych źródeł. Interesujący mnie okres zamyka się w ramach od przełomu IX i VIII w. p.n.e. do ok. IV w. p.n.e. i będzie selektywnym przeglądem różnych kategorii dostępnych materiałów, takich jak ceramika, rzeźba i architektura oraz m.in. monety. Każdą z kategorii rozpatruję w odpowiednich rozdziałach w porządku chronologicznym. W przypadku mitów analizowanych w pracy będą one zawarte w katalogu, uporządkowane według ich występowania w mojej pracy. Zabytki analizuję pod względem chronologii, formy oraz treści przedstawienia. Sam temat portretowania najwyższego z bogów w greckim panteonie był popularnym elementem religijnym i kulturowym realizowanym w różny sposób. Ma swoje miejsce w szeregu opracowań historycznych, archeologicznych czy religioznawczych. Jednak pomimo wielkiego zainteresowania tą problematyką i mnogością źródeł jestto trudny do obiektywnego opracowania temat, za względu na różne interpretacje dotyczące postaci Zeusa. W części syntetycznej pracy odpowiem na pytania zadane w części określającej cel.
192. Rola kobiet w przykarpackim episznurowym kręgu kulturowym w świetle kontekstów grobowych dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem pracy pt.,, Rola kobiet w przykarpackim episznurowym kręgu kulturowym w świetle kontekstów grobowych" jest próba odpowiedzenia na pytanie: Jakie role społeczne, polityczne, zawodowe oraz rodzinne mogły pełnić kobiety we wczesnej epoce brązu na omawianym terenie? Podstawą źródłową pracy były dane na temat znalezisk grobowych ze stanowisk sepulkralnych kultury mierzanowickiej, strzyżowskiej, nitrzańskiej oraz kosztańskiej. Analizowano przede wszystkim groby kobiece pod kątem ułożenia szczątków, obecności określonego wyposażenia grobowego oraz wieku zmarłych. Aby lepiej ukazać badany problem, pokrótce opisano czym są studia nad tzw. ideologią gender oraz w jaki sposób można wskazać na płeć biologiczną zmarłych osobników. W części pracy zatytułowanej ,,Źródła" zawarto szczegółowe informacje na temat cmentarzysk identyfikowanych z przykarpackim episznurowym kręgiem kulturowym. Syntetyczna część pracy zawiera wieloaspektową analizę zgromadzonych danych. Na podstawie rozkładu płci na cmentarzyskach, struktury wiekowej, wzajemnego ułożenia szczątków w grobach wieloosobniczych oraz obecności charakterystycznego wyposażenia grobowego starano się odpowiedzieć na pytanie postawione w temacie pracy. Podsumowanie zaś zawiera wnioski płynące z analizy dostępnych informacji. Praca została wzbogacona o przedstawienia graficzne, aby jak najlepiej ukazać badany problem, a na końcu pracy umieszczono tabelaryczny katalog stanowisk zawierający szczegółowe informacje na temat grobów kobiecych z analizowanych nekropoli.
193. Geneza i kształtowanie się kultu solarnego na Bliskim Wschodzie,w Anatolii i w Egipcie dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca dotyczy problematyki związanej z genezą i kształtowaniem się kultu solarnego na terenach Bliskiego Wschodu, Anatolii i Egiptu. W pracy opisane zostały wierzenia tych starożytnych cywilizacji ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki kultu solarnego. Ujęty został również ogólnego zarys ich dziejów politycznych, gospodarczych oraz warunków klimatycznych w jakich żyli w celu ukazania charakteru kultu solarnego na danym obszarze, jego kształtowania się oraz przeobrażeń jakim ulegał. Na podstawie analizy wybranych zabytków kultury materialnej oraz źródeł pisanych odnoszących się do omawianych terenów wyodrębnione zostały elementy kultu solarnego, które następnie poddane zostały analizie porównawczej w celu odszukania pomiędzy nimi pewnych zależności.Opisane różnice i podobieństwa pozwoliły wskazać prawdopodobne pochodzenie pewnych symboli związanych z czcią bóstw solarnych.
194. Inspiracje egipskie w twórczości greckiej okresu archaicznego dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Tematem pracy jest zagadnienie kontaktów Greków z Egipcjanami w okresie archaicznym i ich wpływu na twórczość grecką. Przedstawiony został stan badań nad zagadnieniem, dokonano również prezentacji wykorzystanej literatury. Przeanalizowano podłoże historyczne, które warunkowało zmiany w wielu dziedzinach życia i kultury Greków w omawianym okresie. Przedstawiono i omówiono inspiracje, wątki i wpływy egipskie w greckiej mitologii, sztukach plastycznych (rzeźbie, malarstwie) i architekturze okresu archaicznego. W podsumowaniu podjęto próbę określenia charakteru i wagi inspiracji egipskich dla twórczości greckiej.
195. Minojskie przedstawienia kulturowe w świetle sztuki wschodniej części basenu Morza Śródziemnego dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
196. Cmentarzysko tzw.grupy tarnobrzeskiej kultury łużyckiej Korytnica 3,gm.Sobków ,pow.jędrzejowski,woj.świętokrzyskie dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca dotyczy analizy materiałów źródłowych tarnobrzeskiej kultury łużyckiej z cmentarzyska w Korytnicy 3 w gminie Sobków, w powiecie jędrzejowskim, w województwie świętokrzyskim. Badaniom zostały poddane artefakty odkryte w latach 2008, 2009 i podczas badań wykopaliskowych w 2010 r. Aby wprowadzić w zagadnienie kultury tarnobrzeskiej pierwszy rozdział poświęciłam tej jednostce kulturowej, historii jej badań, obrządkowi pogrzebowemu, zabytkom ceramicznym i metalowym typowym dla nosicieli tej kultury, a także badaniom antropologicznym. W kolejnych rozdziałach opisałam badania w 2010 r., odkryte wtedy obiekty i materiały źródłowe. Na podstawie chronologii materiałów odkrytych na nekropoli datowałam ją na okres HaD.
197. Importy ze strefy alpejskiej na Dolnym Śląsku w poczatkach epoki żelaza dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Przedmiotem niniejszej pracy jest problem występowania importów i naśladownictw artefaktów ze strefy alpejskiej w inwentarzach kultury łużyckiej doby wczesnej epoki żelaza. Zagadnienie to jest ściśle związane z funkcjonowaniem w tamtym czasie tzw. śląskiej prowincji kultury halsztackiej, w obrębie której ogniskowały się również wpływy z obszaru północnej Italii oraz Wschodnich Alp. Celem pracy jest próba określenia sposobu rozprzestrzeniania się artefaktów o obcym charakterze. Poruszona została kwestia roli funkcjonującego wówczas szlaku handlowego, a także problem istnienia na naszych ziemiach ewentualnych "centrów dystrybucji" przedmiotów luksusowych. Istotnym elementem pracy jest analiza rozmieszczenia i zagęszczenia występowania zabytków o południowoeuropejskim rodowodzie. Dane uzyskane dzięki odkryciom pochodzącym z obszaru Dolnego Śląska zostały zestawione z informacjami, których źródłem były analogiczne znaleziska z innych części Polski.
198. Handel morski we wschodniej części Morza Śródziemnego w późnej epoce brązu dr hab. Irena Lasak prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Celem niniejszej pracy licencjackiej jest zobrazowanie morskiej aktywności handlowej społeczności wschodniej części basenu Morza Śródziemnego w późnej epoce brązu. We wstępie dowiadujemy się jaki jest cel oraz zakres terytorialny i chronologiczny pracy dyplomowej. Dodatkowo zawarte są informacje na temat obecnego stanu badań w omawianej dziedzinie i przedstawienie przyjętej procedury badawczej oraz samej konstrukcji pracy. Rozdział pierwszy to podjęcie próby rekonstrukcji dawnych dróg morskich na podstawie szlaków neolitycznych, warunków pogodowych i klimatycznych oraz odnajdywanych podczas wykopalisk archeologicznych na różnych stanowiskach importowanych artefaktów. W kolejnym z rozdziałów wymieniane oraz opisywane są przedmioty wymiany handlowej, tj. znaleziska z dwóch odkrytych jak dotąd wraków statków: Cape Gelidonya oraz Ulu Burun, a także wzmianki pochodzące ze źródeł pisanych oraz ikonograficznych. Jest tam mowa o różnym rodzaju dóbr: ceramice, metalach czy materiałach organicznych. Rozdział 3 nawiązuje do systemów wagowych obowiązujących w późnej epoce brązu na omawianym terenie oraz do potwierdzających to znalezisk, jak np. odważniki i ciężarki o różnych formach. Podjęta zostaje próba określenia wartości lub ceny poszczególnych przedmiotów oraz odpowiedzenia na pytanie „co za co wymieniano?”. Ostatni rozdział zawiera podsumowanie zebranych informacji oraz ogólną konkluzję, a także własne przemyślenia autorki na dany temat. Zakończenie pokazuje zrealizowanie celu pracy i dalsze perspektywy badawcze.
199. Konstrukcje megalityczne świątyń Archipelagu Maltańskiego w Okresie Świątyń (3600 - 2500 lat BC) prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne I stopnie
Tematem tej pracy są konstrukcje megalityczne świątyń Archipelagu Maltańskiego, które zostały wybudowane w ciągu około tysiąca lat przez społeczności zamieszkujące nie-wielkie wyspy Malta i Gozo blisko pięć tysięcy lat temu. Praca składa się z trzech rozdziałów. Najpierw przedstawione zostały warunki śro-dowiskowe i geograficzne wysp (stratygrafia warstw geologicznych, zmiany poziomu linii brzegowej itp.) wraz z określeniem chronologii Okresu Świątyń, podczas którego wybudowa-no konstrukcje. Następnie ukazana została generalna charakterystyka świątyń – ich elementy kon-strukcyjne i plany oraz dokładniej omówionych 5 wybranych, reprezentacyjnych stanowisk: Ġgantija, Tarxien, Mnajdra, Ħaġar Qim, Ħal Saflieni. Pierwszym jest kompleks o klasycznej formie, ze świątynią uznawaną za najstarszą na archipelagu. Kolejnym przykładem jest kom-pleks o rozbudowanym planie z wieloma dobudowaniami. Następny – Mnajdra – charaktery-zuje się astronomicznym układem, a natomiast Ħaġar Qim jest kompleksem o unikalnym pla-nie zabudowy. Ostatnim przykładem jest Ħal Saflieni – podziemne hypogeum – uznawane za strukturę podobną do świątyń naziemnych oraz o funkcjach nekropolii. Ostatni rozdział zawiera informacje o możliwościach technologicznych budowni-czych świątyń. Wykorzystywane przez nich materiały budowlane (głównie wapienie wystę-pujące na wyspach), narzędzia (zarówno odkryte jak i prawdopodobnie używane), sposoby transportu (m. in. możliwy związek z koleinami tzw. cart ruts) oraz hipotetyczne procesy wzniesienia świątyni.
200. Zdobnictwo ceramiki kultury ceramiki wstęgowej rytej na Dolnym Śląsku prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne I stopnie
Tematem pracy jest zdobnictwo naczyń kultury ceramiki wstęgowej rytej (KCWR) na Dolnym Śląsku. Zakres chronologiczny obejmuje lata 55004900 BC. Materiał ceramiczny liczący 25 585 fragmentów naczyń pochodzi ze stanowisk z Gniechowicach, Niemczy, Strzelinie, Strachowie,Skoroszowicach orazKostomłotów. Naczynia KCWR można podzielić na dwa rodzaje: cienkościenne naczynia stołowe oraz gorzej wykonane, grubościenne naczynia kuchenne. Te pierwsze były częściej ornamentowane. Diagnostycznymi formami dla KCWR są naczynia amforowate, półkoliste czary, czarki oraz misy. Motywy zdobnicze oraz formy naczyń stanowią kryterium wydzielania poszczególnych faz rozwojowych i grup lokalnych KCWR. Wątki zdobnicze na naczyniach z Gniechowic mają cechy znane z tradycji południowych, często pojawiały się wątki w stylu impresso. Oprócz tego występowały różnego rodzaju linie ryte. W Niemczy wątki zdobnicze na naczyniach kuchennych są prostymi motywami, głównie dołkami paznokciowymi, a także w stylu szareckim. Naczynia stołowe wyróżniają się większą liczbą wątków w postaci różnych linii rytych, listew plastycznych, czy też punktów nutowych. Do wątków znanych z południa nawiązuje naczynie z motywem taśmy wypełnionej nakłuciami. W Strzelinie widoczny jest bogaty wybór motywów zdobniczych, począwszy od stylu gniechowickiego z wczesnej fazy, różnych odmian ornamentu nutowego środkowej fazy KCWR, aż po późne wzorce szareckie. W Strachowie odkryto więcej naczyń kuchennych. Naczynia ozdabiane były motywami w stylu gniechowickim oraz nutowym. Na naczyniach kuchennych i stołowych ze Skoroszowic obecne są motywy gniechowickie, impresso oraz nutowe lub ich naśladownictwo, a także ornament szarecki. W Kostomłotach przeważają na fragmentach naczyń przeważa ornamentyka szarecka. Oprócz tego pojawiają się motywy zdobnicze impresso oraz pseudobarbotinowe. KCWR na Dolnym Śląsku wyróżnia się obecnością ceramiki z trzech faz rozwojowych, w tym najstarszej gniechowickiej oraz odrębnością lokalną stylistyki nadodrzańskiej.
201. Diety Homo nenaderthalensis i Homo sapiens w środkowym paleolicie - analiza porównawcza prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne I stopnie
Różnica w dietach neandertalczyków i Homo sapiens są wskazywane jako jedna z przyczyn wyginięcia tych pierwszych. W tej pracy porównano sposoby odżywiania się obu gatunków w środkowym paleolicie na podstawie danych archeologicznych, antropologicznych i dietetycznych, które pozyskano przede wszystkim w oparciu o badania stabilnych izotopów, mikrośladów i uszkodzeń zębów. W rozdziale pierwszym przedstawiono koncepcje paleodiet w środkowym paleolicie oraz stosowane obecnie metody badawcze, służące do ich poznania. Przedstwiono zarówno dietę mięsną jak i roślinną oraz oszacowano dzienne zapotrzebowanie kaloryczne neandertalczyków i Homo sapiens. Na podstawie poznanych przesłanek neandertalczycy nieco wyróżniali się w procentowym udziale pokarmu mięsnego, w zależności od rodzaju klimatu i środowiska w którym żyli. Nie wykazano większych różnic w wykorzystywaniu różnorodnego pokarmu mięsnego, rybnego i roślinnego w dietach obu gatunków, do czego posłużyły zachowane szczątki roślin jadalnych ze stanowisk środkowoplaeolitycznych, badań stabilnych izotopów węgla i azotu w kolagenie, mikrośladów na artefaktach, badań śladów na zębach i analizy porównawczej z dietą żyjących obecnie łowców i zbieraczy. Również niewielkie (od 49% w zależności od płci i klimatu) różnice w zapotrzebowaniu kalorycznym neandertalczyków i Homo sapiens nie wydają się czynnikiem decydującym przy wyginięciu jednego a przetrwaniu drugiego gatunku ludzkiego.
202. Zróżnicowanie płci ludzi i zwierząt w grobach kultury amfor kulistych na ziemiach polskich prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne I stopnie
Zwierzęta były ważnym elementem nie tylko gospodarki ludności pradziejowych, ale również sfery wierzeniowej oraz symbolicznej. Widać to na przykładzie KAK, w której ich rola wychodziła daleko poza składnik pożywienia, o czym świadczą liczne i bardzo charakterystyczne dla tej kultury pochówki zwierząt. Celem pracy jest przedstawienie gatunków zwierząt składanych w grobach, a przede wszystkim ich zróżnicowania pod względem płci. Charakterystyczny obrządek pogrzebowy KAK sprawiał, że groby zwierzęce często były powiązane z ludzkimi i dlatego przedstawiona zostanie także płeć tych ludzi. Na podstawie zebranych danych podjęto zagadnienie, czy płeć grzebanych zwierząt była kryterium branym pod uwagę przez społeczności KAK przy doborze osobnika, a jeżeli tak to, która była preferowana. Zostanie także podjęta próba obserwacji ewentualnej korelacji płci zwierząt i ludzi złożonych w grobach. Zakres terytorialny i czasowy pracy obejmuje znaleziska KAK z ziem polskich. W wyniku przeprowadzonych obserwacji zauważyć można, że najważniejsze było bydło, które było gatunkiem najczęściej składanym w grobach. Wśród osobników wyróżniają się samice, które najprawdopodobniej były preferowane przez ludność KAK, ale w niektórych przypadkach można zauważyć równie ważną rolę samców. W wypadku pozostałych gatunków, czyli świń, kóz i owiec oraz psów nie udało się ustalić płci reprezentatywnej statystycznie liczby osobników. Można jednak zauważyć, że pomimo ich marginalnej roli musiały one pełnić konkretne role w rytuale KAK. W pracy wykazano, że nie można stwierdzić wyraźnej korelacji pomiędzy płcią grzebanych zwierząt i ludzi. Należy jednak zwrócić uwagę, że także i w tym przypadku płeć wielu osobników pozostała nieustalona. Pochowanie wraz z nimi, bądź tuż obok nich zwierząt otaczanych czcią należy raczej interpretować, jako wyróżnienie wynikające z ich wysokiego statusu społecznego za życia oraz jako wyrazu szacunku. W niektórych przypadkach można jednak stwierdzić, że zarówno ludzie jak i zwierzęta mogły być celowo zabijane w celu złożenia ofiary.
203. Skarb wczesnośredniowieczny z nieznanej miejscowości w okolicy Kruszwicy prof. dr hab. Borys Paszkiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Pierwsze wzmianki dotyczące skarbu z nieznanej miejscowości z okolic Kruszwicy pojawiły się 17 X 2012 roku. Odkrycia dokonano podczas orki, a rozwłóczone po polu monety były następnie zbierane w kolejnych miesiącach. Anonimowy informator zdecydował się udostępnić, do analiz numizmatycznych, wykonane przez siebie fotografie monet, które przesyłał w partiach. Ostatnia część zdjęć została przesłana drogą mailową po wakacjach w 2013 roku. Łącznie polskim badaczom zostało udostępnionych 117 fotografii monet wczesnośredniowiecznych oraz trzech zabytków innego typu. Nie ma jednak pewności, że odnaleziono wszystkie elementy skarbu, brak jest także wielu informacji dotyczących miejsca oraz sposobu zdeponowania znaleziska. Brakuje również danych metrologicznych monet. Przeprowadzone analizy opierały się przede wszystkim na nieprofesjonalnych fotografiach o różnej, na ogół nie najlepszej jakości. Skarb został datowany na 2. połowę XI wieku. Składa się w znacznej mierze z monet pochodzenia niemieckiego - głównie z mennic saskich. Drugą grupę stanowią emisje anglosaskie i ich naśladownictwa (10 sztuk). Oprócz nich wyróżniono również dwie węgierskie monety Stefana I, dwa polskie denary Bolesława Chrobrego oraz jeden czeski – Bolesława II. Kilka monet, ze względu na złą jakość fotografii oraz słabe odbicie stempla, pozostało bez rozpoznania. Znalezisko z okolic Kruszwicy nie jest wyjątkowe na tle innych depozytów z XI-wiecznych Kujaw. Nie wyróżnia się on ani składem, ani wielkością. Srebro orientalne zostało tu zdominowane kruszcem pochodzącym z zachodu. Widoczny jest znaczny udział denarów krzyżowych oraz innych monet niemieckich, głównie saskich, co świadczy o intensywnych kontaktach handlowych z tamtym rejonem.
204. Srebrny skarb monet i ozdób z grodziska w Grzybowe ,pow.wrześniewski prof. dr hab. Borys Paszkiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca traktuje o srebrnym skarbie monet i ozdób wydobytym na grodzisku w Grzybowie, pow. wrzesiński. Skarb pochodzi z końca X w. i składa się z ozdób o proweniencji słowiańskiej oraz monet arabskich. Praca polega na opracowaniu poszczególnych elementów skarbu oraz poddanie ich wnikliwej analizie.
205. Siedemnastowieczny skarb monet z Osieczowa, pow. bolesławiecki prof. dr hab. Borys Paszkiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca omawia skarb 488 monet odkryty w lipcu 1996 roku we wsi Osieczów niedaleko Bolesławca. Odkrycia dokonano przypadkowo, podczas budowy domu. Wszystkie znalezione monety przekazano do Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze. Po przeanalizowaniu okazało się, że depozyt został ukryty po 1663 roku. W skład skarbu wchodzą monety polskie, śląskie, czeskie, austriackie, niemieckie (z dużą grupą monet saskich – 179 egzemplarzy), niderlandzkie i inne. Są to wyłącznie srebrne monety różnych nominałów: od greszli po talary. Poza pełnym katalogiem, spełniającym standardy numizmatyczne, w tekście omówiono wybrane grupy monet w kontekście zmian ordynacji monetarnych, dotyczących tych monet. W pracy dokonano także porównania skarbu z Osieczowa z innymi skarbami datowanymi na III. ćwierć XVII wieku a pochodzącymi z terenu Śląska. Opisano również dzieje Bolesławca i najbliższej okolicy w XVII wieku, by spróbować zrekonstruować okoliczności ukrycia depozytu.
206. Problem identyfikacji wież mieszklanych w miastach Europy Środkowowschodniej w XIII wieku prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca porusza problem identyfikacji wież mieszkalnych w miastach Europy Środkowowschodniej w XIII wieku. We wstępie przedstawiono trudności w procesie wyselekcjonowania obiektów oraz terminologii używanej do opisania tych konstrukcji. Następnie ukazany zostaje rozwój poglądów na temat genezy wież miejskich w Europie od lat 40. XX wieku do początku XXI wieku. W kolejnych rozdziałach analizowana jest lokalizacja wież w miastach, wraz z krótką charakterystyką procesu lokacji poszczególnych ośrodków miejskich oraz umieszczenie badanych obiektów na działce mieszczańskiej i ich relacji do innych elementów zabudowy. Tutaj także zostaje poruszona definicja działki mieszczańskiej i jej rozmiary w miastach Europy Środkowej. Problem funkcji, jaką pełniły badane obiekty rozpatrywany jest w trzech kategoriach: gospodarczej, obronnej i reprezentacyjnej. Dodatkowo omówiona zostaje technika w jakiej zostały wzniesione obiekty oraz forma architektoniczna, wraz z próbą ich rekonstrukcji na podstawie badań archeologiczno-architektonicznych oraz materiału ikonograficznego.
207. Ślusarstwo wrocławskie w późnym średniowieczu i w czasach nowożytnych prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta traktuje o wąskiej grupie wytworów ślusarskich służących do zamykania pomieszczeń jak i mniejszych przedmiotów, które odnaleziono podczas wykopalisk archeologicznych na terenie średniowiecznego i nowożytnego Wrocławia. Przy pomocy materiałów pochodzących z wrocławskich badań archeologicznych, źródeł i opracowań historycznych, oraz publikacji etnograficznych autor ukazuje obraz wrocławskiego ślusarstwa, rekonstruuje jego warsztat pracy, a także opracowuje wybór zabytków ślusarskich.
208. Przemiany lokalizacji cmentarzy w późnym średniowieczu i w czasach nowożytnych w Europie Środkowowsochodniej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
209. Urządzenia targowe miast Śląska i małopolski w średnuiowieczu w świetle źródeł archeologicznych prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem pracy jest zebranie wszystkich dostępnych informacji na temat urządzeń targowych w miastach Śląska i Małopolski w średniowieczu, porównanie ich ze sobą oraz uwypuklenie wszelkich różnic występujących pomiędzy nimi, jak i podobieństw, które je łączą. Umożliwi to dokładna analiza źródeł pisanych i zachowanych pozostałości przebadanych metodą archeologiczną.Tematyka poniższej pracy nie pozwala na ustalenie uniwersalnych ram chronologicznych w odniesieniu do wszystkich omawianych ośrodków na raz z powodu braku dokładnych najwcześniejszych źródeł pisanych i archeologicznych dla części z nich, rozbieżności w latach ich powstawania i funkcjonowania oraz z powodu wewnętrznego podziału pracy na urządzenia śląskie i małopolskie. Z tego powodu za daty początkowe uznaję moment pojawienia się pierwszych informacji na temat urządzeń targowych uchwytnych dzisiaj w źródłach pisanych lub archeologicznych. Najczęściej są to akty lokacji miast, w których zwykle opisywano stan zagospodarowania faktycznego ośrodka przed lokacją. W dokumentach tych nierzadko możemy doszukać się wzmianek o istniejących już urządzeniach, których lokalizacja i ilość zostały uregulowane przez akt. Najstarszą lokacją na Śląsku był akt dla miasta Złotoryja w 1211 roku wydany przez Henryka Brodatego i tą też datę uznaję za początkową dla omawiania urządzeń na Śląsku. W przypadku Małopolski najstarszą potwierdzoną lokację przeprowadzono za rządów Leszka Białego, który w 1243 roku po raz pierwszy zakłada Sandomierz. Za górną datę graniczną dla obydwu regionów uznaję przełom XV i XVI wieku kiedy to na Śląsk i do Małopolski docierają pierwsze świadome renesansowe prądy myślowe w sztuce i architekturze. Podsumowując, za ramy czasowe można uznać okres od 1. połowy wieku XIII do pierwszego dziesięciolecia wieku XVI. Należy jednak pamiętać, że przejście pomiędzy średniowieczem a renesansem nie nastąpiło z dnia na dzień, lecz było procesem długotrwałym i niewyraźnym chronologicznie, który rozpoczął się jeszcze przed pierwszymi latami XVI wieku a zakończył długo po nich, co widać zwłaszcza w tradycji budowlanej, w której pewne wzorce i tendencje zanikły już wcześniej, a niektóre funkcjonowały jeszcze długo później. Zakres terytorialny pracy obejmuje rynki i place pomocnicze średniowiecznych miast Śląska i Małopolski, w których, w omawianym w pracy czasie, funkcjonowały wszystkie istotne dla pracy urządzenia targowe. Rozdział syntetyczny stanowi zasadniczą część pracy i zarazem jej najważniejszy człon. To w nim umieszczone zostały wszelkie spostrzeżenia oraz analizy metryczne, materiałowe, funkcjonalne oraz chronologiczne wraz z ich opisami. W nim także można doszukać się ogólnego spojrzenia na tradycje budowlane oraz regulacje prawne handlu. Rozdział ten zawiera także dane dotyczące ilości przekupniów i rzemieślników w omawianych ośrodkach oraz liczbę i rodzaj gałęzi rzemiosł, w nich obecnych, w danym roku. Podsumowanie stanowi wybór najważniejszych informacji w formie maksymalnie klarownego
210. Biżuteria w późnośredniowiecznym Wrocławiu prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnie