wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
151. Farbowane tekstylia we wczesnośredniowiecznym Opolu dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Opolskie tekstylia z czasów wczesnego średniowiecza to jeden z najbogatszych i najbardziej interesujących polskich zbiorów znalezisk tego typu. Wśród 473 fragmentów 72 było prawdopodobnie barwionych. Praca analizuje te barwione tekstylia, próbuje także odpowiedzieć na pytania o substancje używane do farbowania, znaczenie użytych barw, faktu farbowania oraz próbę odtworzenia procesu farbowania. Kolory opolskich tekstyliów zostały zestawione z barwami tekstyliów z innych miejsc w Polsce i Europie. Porównanie to ujawniło, iż jedne barwy były powszechnie popularne, jak czerwień, inne zaś, jak czerń, cieszyły się jedynie lokalnym powodzeniem. W pracy poruszono także temat koloru niebieskiego oraz zestawień kolorów. Porównując listę substancji, głównie roślinnych, dostępnych w Opolu we wczesnym średniowieczu z kolorami tekstyliów, rozważałam, jakich substancji używano do farbowania. Wsparłam się także źródłami etnograficznymi, źródłami pisanymi oraz archeologicznymi, a także eksperymentami własnymi. Osobny rozdział poświęciłam znaczeniu użytych barw oraz faktowi farbowania. Farbowano z różnych powodów: niektóre kolory uważano za ochronę przeciwko złym mocom, czasem demonstrowano w ten sposób bogactwo, itp. W ostatniej części pracy zastanawiam się, w jaki sposób barwiono, analizując cały proces farbowania: przygotowanie tekstyliów w zaprawie, użycie odpowiedniej wody, naczynia, surowca barwierskiego, itp. Część z tych elementów można odtworzyć na podstawie źródeł etnograficznych i archeologicznych, niektóre zostały utrwalone w średniowiecznych źródłach pisanych.
152. Archeologia w polskich nowych mediach-szanse i zagrożenia prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne jednolite magisterskie
Abstrakt (PL) Praca ukazuje możliwości nowych mediów jako narzędzia służącego do popularyzacji archeologii. Na wstępie przedstawione jest społeczne znaczenie popularyzacji archeologii, jej celów i metod. Tradycyjne metody popularyzacji archeologii są powszechnie stosowane zarówno przez profesjonalistów jak i środowiska amatorów. Kolejne rozdziały przedstawiają metody popularyzacji w nowych mediach oraz ich oceny, ze szczególnym uwzględnieniem mediów społecznościowych. Porównanie tradycyjnych oraz nowych sposobów popularyzacji archeologii przedstawia ich zalety i wady. Wiele uwagi poświęcono mediom społecznościowym jako narzędziom prowadzącym do „demokratyzacji” i wielogłosowości środowisk archeologicznych w internecie, co skutkuje powstaniem innych, niż dotychczasowe, oczekiwań społecznych w zakresie popularyzacji archeologii. Jednym z ciekawszych aspektów porównania tradycyjnych i nowych metod popularyzacji archeologii jest analiza różnic między fizycznym kontaktem odbiorcy z prawdziwymi zabytkami oraz próbami przybliżenia wiedzy o przeszłości za pomocą technologii wirtualnych.
153. Przedstawienia wojowników w sztuce starożytnej Grecji dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Autor analizuje przedstawienia wojowników w na wybranych trzydziestu siedmiu zabytkach reprezentujących sztukę starożytnej Grecji w latach od VII do II wieku p.n.e.. Autor korzysta z dostępnych mu monografii, artykułów, ilustracji, rysunków, rekonstrukcji, zdjęć oraz stron internetowych w celu dokonania analizy omawianych zabytków według kryteriów chronologicznych tj. od najstarszego do najmłodszego w ramach danej dziedziny sztuki. Następnie autor dokonuje interpretacji przedstawień wojowników na wszystkich omawianych zabytkach także od najstarszego do najmłodszego, w celu określenia jak być może postrzegano i ukazywano żołnierzy w omawianych czasach uwzględniając opinię innych badaczy, a także stara się znaleźć elementy wspólne pomiędzy dziełami. W pracy występują także przedstawienia herosów jako wojowników - autor wybrał ich, ponieważ funkcjonowali oni w kulturze greckiej jako urzeczywistnienie wszystkich cnót prawdziwego żołnierza. Autor zauważa, że wojownicy często byli przedstawiani w myśl greckiego kultu idealnego ciała, a także, że dominują sceny w których żołnierze są w trakcie walki. Autor podkreśla, że dosyć często artyści odzwierciedlali sceny legendarne jak na przykład "Iliupersis" czy "Amazonomachię" lub nawiązywali do ich stylistyki. Bywały przypadki w których postaci wojowników były przedstawiane w złym świetle, jako krytyka pewnych zachowań.
154. Instrumenty medyczne starożytnego Rzymu dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca opisuje instrumenty medyczne ze starożytnego Rzymu. W pierwszym rozdziale wymienione i scharakteryzowane są poszczególne kategorie narzędzi służących lekarzom starożytnym, przedstawiona jest ich budowa, funkcja oraz zabiegi, podczas których były używane. W rozdziale drugim ukazane są sylwetki najbardziej znanych uczonych antycznych zajmujących się medycyną, są to Celsus, Galen, Hipokrates oraz Diokles. W kolejnym przedstawiono opis najważniejszych stanowisk, z których pochodzą zabytki archeologiczne dotyczące medycyny: Pompeje, Bingen, Osuna oraz Rimini. Czwarta część poświęcona jest valetudinariom, czyli rzymskim szpitalom wojskowym, w których często znajdowane są zabytki związane ze sztuką medyczną. Częste wojny prowadzone przez Imperium Rzymskie zmuszały do rozwoju opieki lekarskiej nad rannymi żołnierzami. Na koniec zamieszczone jest krótkie podsumowanie tematu. Można powiedzieć, że znajomość anatomii, funkcjonowania organizmu ludzkiego i udzielania pomocy chorym i rannym była dobrze znana medykom starożytnym. Zaczęto rozdzielać naukę od wierzeń, przy czym zawsze odwoływano się do opieki bogów.
155. Wczesnonowożytna przemiana zamków na Śląsku prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Omówione w pracy przemiany wczesnowożytne zamków na Śląsku zostały przedstawione na przykładach zamku Gryf, Chojnik, Wleń, zamku w Oleśnicy, Legnicy i Ząbkowicach Śląskich. Poza omówieniem kontekstu politycznego, gospodarczego i społeczno-kulturalnego okresu przemian od połowy XV w. do połowy XVII w., praca koncentruję się na wynikającym z tych zmian programie architektonicznym przebudowy „domu mieszkalnego” i fortyfikacji zamkowych. Na podstawie badań archeologiczno-architektonicznych przeprowadzonych na zamkach, zostały uchwycone zmiany w architekturze warowni w okresie wprowadzenia broni palnej, ale także przekształcania się siedziby władcy w rezydencję.
156. Wykorzystanie archeologii sądowej w działaniach służb dochodzeniowo-śledczych dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Ta praca przedstawia sposoby zastosowania archeologa sądowego, podczas prowadzenia śledztwa przez służby śledcze. W czterech rozdziałach są przedstawione aspekty związane z pracą archeologa jako biegłego, technika kryminalistycznego, jako specjalistę biorącego udział w śledztwie. W pierwszym rozdziale przedstawiono przepisy kodeksu postępowania karnego, rozporządzenia i zarządzenia Komendanta głównego Policji, oraz Ustawy o Ochronie Zabytków. Drugi rozdział skupia się na metodologii archeologicznej i przedstawieniu metod, sprzętu jaki stosują archeolodzy podczas prowadzenia prospekcji terenowych. Kolejny rozdział przedstawia metody stosowane przez śledczych i techników kryminalistycznych w Polsce, a następnie analizowane i wzbogacone przez metodologię archeologa sądowego. W czwartym i ostatnim rozdziale przedstawiono dwie sprawy kryminalne które zostały umorzone przez prokuraturę. Sprawy zostały przeanalizowane a następnie ukazane błędy popełnione z punktu archeologicznego i w jaki sposób sprawa powinna być przeprowadzona.
157. Studium przypadku Romana Szczura (Szumskiego) ps "Urszula "- w kontekście współczesnych badań nad ofiarami zbrodni komunistycznych w Polsce lat 1944-1956 r. dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
158. Archeologia katastrof masowych dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
159. Archeolog na miejscu katastrofy lotniczej dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Głównym celem pracy pt.: „Archeolog na miejscu katastrofy lotniczej” było przybliżenie korzyści, nie tylko archeologom, ale również osobom zajmującym się badaniem tego typu zdarzeń, jakie mogłyby płynąć z posiadania wyspecjalizowanego archeologa sądowego w zespole badawczym. Ta dziedzina nauki przez wiele lat praktycznych badań wykopaliskowych wypracowała szereg sprawdzonych metod, które mogłyby w znacznym stopniu pozytywnie wpłynąć na jakość procesu poznawczego czynności dochodzeniowych. Praca składa się z trzech części. Pierwsza z nich stanowi jej tło, zarówno historyczne, jak i prawne. W dwóch rozdziałach przedstawiono ideę kształtowania się bezpiecznych lotów, oraz polskie i europejskie normy prawne związane z badaniem katastrof lotniczych. Zasadnicza część pracy skupia się na czynnościach dochodzeniowo-śledczych, przeprowadzanych na miejscu zdarzenia. Opisane zostały kolejne etapy postępowania, od momentu otrzymania zgłoszenia, poprzez wstępne zabezpieczenie miejsca katastrofy i przeprowadzenie akcji ratowniczych, przygotowanie zespołu badawczego wraz z odpowiednim wyposażeniem, wskazanie zagrożeń, jakie dodatkowo mogą zaistnieć na miejscu, a także postępowanie z ofiarami. W podrozdziale poświęconym oględzinom wraku zostały wskazane czynności, które wykonane przez wyszkolonego archeologa sądowego mogłyby jedynie zyskać na efektywności. Ostatnia część stanowi opis pięciu największych katastrof lotniczych w historii pod względem ofiar śmiertelnych, wliczając w to wydarzenia z 11 września 2001 r.
160. Analiza porównawcza obrażeń powstałych perimortem i postmortem na materiale kostnym,pochodzącym z wybranych badań archeologicznych dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Prezentowana dysertacja opiera się na analizie oraz wieloaspektowej charakterystyce różnego rodzaju śladów na kościach, pozyskanych w trakcie badań archeologicznych. Każdy z opisanych w niniejszej pracy przypadków stanowi przykład oddziaływania na kość rozmaitych czynników – zarówno środowiskowych, jak i związanych z działalnością człowieka. Interdyscyplinarne analizy śladów zaobserwowanych na powierzchni ludzkiej kości pozwoliły na uzyskanie ogromu informacji oraz różnorodnych danych. Przykładowo - wyniki badań osteologicznych, w wielu przypadkach, umożliwiły przeprowadzenie dokładnej rekonstrukcji okoliczności powstania poszczególnych urazów. Jedną z najistotniejszych części prezentowanej dysertacji jest rozdział poświęcony odpowiedniemu traktowaniu tkanek kostnych, pozyskanych podczas prac wykopaliskowych, jak i prawidłowym warunkom ich przechowywania.
161. Znaleziska zwłok i szczątków ludzkich oraz ich oględziny w ujęciu archeologicznym i kryminalistycznym dr hab. Maciej Trzciński prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca dotycz pięciu znalezisk zwłok i szczątków ludzkich oraz ich oględzin. Scharakteryzowane znaleziska w większym bądź mniejszym stopniu ukazują podobieństwo archeologii i kryminalistyki. Zwrócono w niej uwagę na korzyści jakie mogę płynąć ze współpracy archeologii z kryminalistyką. W poszczególnych rozdziałach przedstawiony został przedmiot i zakres badań archeologicznych i kryminalistycznych oraz zasady i sposoby prowadzenia badań archeologicznych, jak również scharakteryzowano stan i rozwój badań archeologii sądowej. Przybliżono podstawy polskiego prawa, które pozwalają archeologowi na uczestnictwo w badaniach miejsc przestępstw. Uwzględniając przy tym wytyczne dotyczące przeprowadzania oględzin miejsca, rzeczy i zwłok. W pracy zaprezentowano także ślady kryminalistyczne oraz metody ułatwiające zidentyfikowanie odnajdowanych znalezisk. Omówiono również obszar działania innych dziedzin wiedzy, które mają swój wkład w badaniach nad identyfikacją zwłok i szczątków ludzkich tj.: antropologii fizycznej, medycyny sadowej i tafonomii, zwracając tym samym uwagę na istotę interdyscyplinarności tych nauk.
162. Symbolika średniowiecznych i wczesnonowożytnych sztućców prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ma na celu omówienie i zaprezentowanie zabytków archeologicznych związanych z kulturą stołu, a konkretnie różnego rodzaju sztućców. Dzielą się one na trzy podstawowe rodzaje: łyżki, noże i widelce. W niniejszej pracy szczególny nacisk kładzie się na symbolikę przedstawioną na ich zdobionych rękojeściach. Wśród zdobień można wyróżnić motywy antropomorficzne, zoomorficzne oraz monogramy. Opisywane zabytki pochodzą z terenu ówczesnej Polski, a dla porównania ukazywane będą również analogie z innych krajów europejskich.
163. Świadectwo pierwszej wojny światowej w świetle archeologii prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Przedmiotem niniejszej pracy jest badanie świadectwa okresu pierwszej wojny światowej z perspektywy archeologii. Analiza zagadnienia została poprzedzona rysem historycznym. Omówiono genezę pierwszej wojny światowej oraz ukazano jej wpływ na losy polityczne świata i ówczesne społeczeństwo. W dalszej części zwrócono uwagę na bogactwo i różnorodność źródeł i zabytków stanowiących świadectwo konfliktu z lat 1914 – 1918. Podkreślono także, możliwość nieustannego zdobywania wiedzy, odkrywania nowych faktów na temat, wydawałoby się znanego i tak dobrze udokumentowanego okresu historii. W pracy omówiono również najważniejsze zagadnienia, dotyczące propedeutyki prowadzenia wykopalisk archeologicznych związanych z pierwszą wojną światową. Podkreślono, czym różnią się one od większości pozostałych prac terenowych, jakie niosą obietnice dla nauki a także, jakie zagrożenia wiążą się z eksploracją pozostałości pierwszej wojnie. W tekście zwrócono uwagę na miejsca prowadzenia badań ratunkowych i prac programowych. Omówiono kluczowe stanowiska, na których odsłania się znaczną ilość zabytków, od nieruchomych obiektów po liczne pojedyncze ruchomości będące pozostałościami sprzętu wojskowego a także prywatną własnością żołnierzy o charakterze pozamilitarnym. Charakterystyce poddane zostały liczne źródła związane z Wielką Wojną a także zabytki, które choć powstały już po wojnie, łączą się tylko z nią i stanowią ważne świadectwo tamtych lat. Są to wszelkiego rodzaju miejsca pamięci - cmentarze, monumenty, pomniki i cenotafy. Szczególną uwagę zwrócono również na znaleziska, jakimi są ludzkie szczątki, które nadają wykopaliskom bardziej osobisty charakter. Podkreślono, że dzięki archeologii pól bitewnych część poległych na wojnie żołnierzy, uznanych wcześniej za zaginionych, może zostać odnalezionymi a nawet zidentyfikowanymi przez badaczy. Tekst ten często ukazuje, jak ważnymi dla badania świadectwa okresu wojny są zabytki znajdujące się dziś w muzeach oraz prywatnych kolekcjach. Choć przedmiotem zainteresowania archeologów są głównie pochodzące z wykopalisk artefakty oraz obiekty odkrywane na stanowiskach, zakres badań nad konfliktem znacznie wykracza poza obszary prowadzenia prac eksploracyjnych. W pracy omówiono też pewną unikalną grupę zabytków, typowych niemal wyłącznie dla lat 1914 – 1918 – Nagelfiguren wraz z ideą ich fundowania oraz polski odpowiednik tego przedsięwzięcia, czyli tarcze legionów. Zwrócono też uwagę na świadectwo o niepowtarzalnym charakterze – literaturę. Przywołano, w związku z tym, przykłady tzw. „poezji okopowej” oraz wybraną korespondencję pochodzącą z czasów wojny. Niniejszy tekst zwraca także uwagę na pułapki identyfikacji zabytków oraz niejasności wynikające z nienależytej znajomości lub błędnego odczytania symboliki tamtych czasów. W zakończeniu podkreślono rolę archeologii w zdobywaniu wiedzy o konflikcie dobrze już znanym. Zaznaczono również, że nie tylko wykopaliska czy archiwa dostarczają informacji o czasach minionych, ale i znajdu
164. Wczesnośredniowieczne kaptorgi na ziemiach polskich dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca magisterska traktuje o odkrywanych na ziemiach polskich niewielkich metalowych kapsułkach, przeznaczonych do zawieszania na szyi i noszonych przez kobiety w okresie wczesnego średniowiecza. Przedmioty te nazywane są przez archeologów kaptorgami i stanowią jedną z wielu form zachodniosłowiańskiej biżuterii. Spośród innych ozdób wyróżniają się już na pierwszy rzut oka, choć swój prawdziwy charakter pokazują dopiero przy dokładniejszym przyjrzeniu się im. I właśnie tę tematykę autor ma zamiar przybliżyć czytelnikowi. Praca stanowi syntezę dostępnej literatury zawierającej opublikowane znaleziska kaptorg z terenu Polski i opracowań poszczególnych zagadnień, których one dotyczą. We wstępie nakreślone zostały główne cele, jakie autor będzie starał się zrealizować oraz problemy, które będzie napotykać. Przybliżony jest w tym miejscu również zakres terytorialny i chronologiczny. Kolejnym etapem jest przedstawienie podstawowych informacji na temat tych zawieszek. Należą do nich: typologia, sposoby konstrukcji i motywy zdobnicze, chronologia oraz charakterystyka rozmieszczenia a także liczba stanowisk. Główna część pracy podzielona jest na rozdziały poświęcone funkcji kaptorg oraz ich genezie i pochodzeniu. Pierwszy z nich, w formie rozważań, obejmuje główne rodzaje ról jakie pełniły te zawieszki. Kluczową sprawą jest w tym przypadku kwestia ustalenia zawartości schowków. W następnym zaś przybliżono różnorodne poglądy badaczy na ich proweniencję. Jej możliwe kierunki analizowane są w formie zbliżonej do dyskusji, z przytoczeniem argumentacji różnych badaczy. Nie mniej istotnymi są także działy poświęcone surowcom oraz technikom złotniczym służącym do wytwarzania kapsułek i ich zdobienia – czyli jednego z tych elementów, który najbardziej w kaptorgach zachwyca ale i zastanawia. W zakończeniu pracy zostało przedstawione podsumowanie zawierające najważniejsze wnioski i spostrzeżenia ze wszystkich rozdziałów. Znajdujący się tuż przy końcu pracy, pokaźny katalog stanowisk mogących pochwalić się odkryciem w ich obrębie interesujących nas zawieszek, stanowi efekt niemal tysiącletniej historii ich współistnienia. Nie można także nie wspomnieć o tablicach z ilustracjami i mapach, które dopełniają całości pracy poświęconej tym już nie tak tajemniczym jak na początku, ale tak samo, albo może nawet bardziej fascynującym przedmiotom.
165. Bramy grodowe i wewnętrzny układ komunikacyjny na grodziskach wczesnośredniowiecznych na terenie południowej Polski dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska pod tytułem „Bramy grodowe i wewnętrzny układ komunikacyjny na grodziskach wczesnośredniowiecznych na terenie południowej Polski” jest próbą zebrania i opisania informacji na tematy dość często pomijane w sprawozdaniach z badań naukowców. Konstrukcje bramne jak i układy komunikacyjne są jedynie sygnalizowane w literaturze przedmiotu. Zakres terytorialny, który interesował autorkę pracy obejmował dzisiejsze województwa dolnośląskie, opolskie, śląskie, małopolskie, rzeszowskie i południową (historycznie małopolską) część województwa lubelskiego. Na tych terenach na ślady zabudowy bramnej jak i ślady układów komunikacyjnych natrafiono na stanowiskach w Będkowicach, Chełmcu, Damicach, Dobromierzu, Gilowie, Kaszowie, Lilikowie, Lubomi, Niedowie, Sąsiadce i Zawadzie Lanckorońskiej. We wstępie pracy magisterskiej pojawiła się początkowa informacja na temat stanowisk, które pojawiły się w pracy, kategorii wielkościowych grodzisk obowiązujących w opracowaniu, zakresu terytorialnego i ram chronologicznych. W rozdziale pierwszym noszącym tytuł „Charakterystyka grodzisk” zawarto charakterystykę osad. Istotnymi informacjami na ich temat jest ich dokładne położenie, wielkość, nazwiska badaczy, którzy zajmowali się wykopaliskami, jak również podstawy ustalenia chronologii. Co do niektórych pozycji załączone zostały również ryciny. Drugim rozdziałem w pracy jest ten nosząc tytuł ”Charakterystyka bram grodowych i układów komunikacyjnych wewnątrz grodów”. Ma on trzy podrozdziały dzieląc terytorium południowej Polski na trzy historyczne krainy: Dolnego Śląska, Górnego Śląska i Małopolski. Zawarte zostały w nim informacje zebranie z powszechnie dostępnej literatury. Były to sprawozdania, monografie jak również pełne pozycje literatury. Powołując się na wyniki badań naukowców, zebrano informacje na temat bram i układów komunikacyjnych załączając jednocześnie zdjęcia pozostałości po założeniach bramnych i elementach dróg. W zakończeniu zaś dokonano podsumowania rozważań. W katalogu stanowisk znalazły się informacje na temat: stanu zachowania stanowisk, badań i publikacji z nim związanych, jego położenie, wielkość, rodzaj, elementy bramy bądź elementy komunikacji, podstawy datowania i spis literatury.
166. Źródła archeozoologiczne z późnośredniowiecznego zamku na górze Gromnik na Wzgórzach Strzelińskich dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska jest opracowaniem archeozoologicznym szczątków kostnych znalezionych w trakcie badań archeologicznych na Zamku Gromnik na Wzgórzach Strzelińskich. Badania obejmują trzy sezony badawcze - rok 2010, 2013 oraz 2014. W ich trakcie przebadano 1978 sztuk kośćca zwierzęcego. Aby ustalić przynależność anatomiczną i gatunkową posłużono się identyfikacją zoologiczną, czyli makroskopową. Ze względu na bardzo rozdrobniony materiał badawczy, udało się rozpoznać jedynie 10 % badanego materiału. Po analizie ustalono, że kości są mało atrakcyjnymi pozostałościami pokonsumpcyjnymi, pochodzącymi najprawdopodobniej z XV wieku. Najwięcej z nich należało do bydła, co też charakteryzuje tendencje konsumpcyjne, które panowały w Polsce w średniowieczu.
167. Późnośredniowieczne sudeckie zamki i obiekty militarne przy miejscach prowadzenia robót górniczych dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Przedmiotem podjętej rozprawy jest próba przedstawienia problemu badawczego dotyczącego późnośredniowiecznych zamków i obiektów militarnych znajdujących się w polskiej części Sudetów przy miejscach wydobycia i prowadzenia prac górniczych w ramach chronologicznych obejmujących okres od XIII do XV wieku. Celem pracy jest określenie na sprecyzowanym terytorium wzajemnych powiązań łączących zamki oraz inne wyróżnione obiekty militarne z górnictwem złota, srebra, ołowiu i miedzi oraz określenie ich funkcji względem tej dziedziny gospodarki. Na podstawie zebranych materiałów w postaci źródeł archeologicznych, architektonicznych i opracowań historycznych dojdzie do wnikliwej analizy wyróżnionych założeń. Będzie ona obejmowała ich lokalizację, chronologię, historię i pełnioną funkcję w stosunku do okręgu górniczego znajdującego się na danym obszarze historycznym. Pozwoli to na dokładne omówienie tematu.
168. Funkcje jaskiń południowej Polski od okresu wpływów rzymskich do średniowiecza dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca jest próbą określenia funkcji jakie pełniły jaskinie i schroniska jaskiniowe znajdujące się w Sudetach, na wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, w Karpatach, w Niecce Nidziańskiej i Górach Świętokrzyskich, w przedziale czasowym rozpoczynającym się Okresem Wpływów Rzymskich i kończącym się wraz ze Średniowieczem; głównie opiera się ona na interpretacji zabytków ruchomych pozyskanych w wyniku badań archeologicznych, paleontologicznych oraz amatorskiej eksploracji zapoczątkowanej w drugiej połowie XIX wieku.
169. Osadnictwo otwarte w VI-VII w. na północnych i południowych skłonach Sudetów. Próba porównania dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca podejmuje temat porównania osadnictwa otwartego w VI - VII w. po stronie północnej oraz południowej Sudetów. Jako pierwsze analizie zostają poddane zasięg i zagęszczenie osadnictwa na omawianym terenie, wraz z uwzględnieniem warunków środowiska naturalnego. Następna część pracy zawiera porównanie osad otwartych, zarówno pod względem ich wielkości oraz wewnętrznej struktury, jak i form oraz technik budownictwa. Ostatnim poruszonym zagadnieniem jest analiza cmentarzysk. Pracę wieńczą wyniki ogólnego porównania osadnictwa otwartego z VI i VII w., na północnych i południowych skłonach Sudetów.
170. Rola pośrednictwa Rusi w przekazywaniu wyrobów skandynawskich na teren dorzecza Wisły i Odry dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca przedstawia próbę uchwycenia wpływów kulturowych docierających na tereny dzisiejszej Polski przez Ruś, ze Skandynawii, w postaci importów z terenów Rusi o proweniencji skandynawskiej we wczesnym średniowieczu. Podstawą do rozważań jest grupa miniaturowych toporków, występujących na półwyspie skandynawskim, na terenach Rusi i w mniejszej ilości w innych krajach Europy środkowo – wschodniej. Autor zbiera wszystkie publikowane zabytki toporków miniaturowych, znalezionych na terenach Polski i konfrontuje jes ze znaleziskami zagranicznymi. Wyróżnia się dwa podstawowe typy – typi I i typ II wg Makarova. Typ I jest naśladownictwem konkretnego, skandynawskiego topora bojowego, co skłaniało często badaczy do szukania przyczyny w druzynach wareskich – np. jako znak drużynniczy. Typ II nie przypomina konkretnego topora, ponadto jego kształt przywodzi wielu na myśl wikińską łódź, co zgodne jest z motywami w sztuce skandynawskiej. Dodatkowo jedno polskie znalezisko posiada ornament w kształcie postaci siedzących w łódce, co zdaje się potwierdzać tego typu hipotezę. Istnieje też teoria głosząca iż rozpowszechnienie się toporków miniaturowych wiąże się z kultem św. Olafa, lecz część badaczy zwraca uwagę na chronologię, która wskazuje że toporki pojawiają się jeszcze przed smiercią Olafa – początkami jego kultu. Kolejną kategorią są trzewiki pochwy miecza, które na przełomie IX i X w. na terenach Polski wpisywały się w stylistykę, a nawet konkretne style w sztuce skandynawskiej, jednocześnie będąc młodszymi i bardziej prymitywnymi wersjami trzewików powszechnych ne terenach późniejszej Rusi, wówczas zamieszkałych przez silną społeczność skandynawską. Należy wyjaśnić słowo „Ruś’. Autor przytacza poglądy badaczy, którzy na podstawie źródeł rekonstruują dzieje społeczności skandynawskch, które w IX w. były znane pod mianem „Rusów” (Rhosów”, których zwyczajnie utożsamiano ze Szwedami w Europie. To wskazuje na ogromny wpływ kultury skandynawskiej na późniejsze dzieje państw wschodniosłowiańskich. W wyniku analizy pojawiają się wnioski – na terenie Polski ma miejsce przenikanie tych samych wzorców kulturowych – w postaci przedmiotów – jak na tereny Europy wschodniej, kolonizowanej przez Skandynawów. Świadczą o tym trzewiki mieczy z wieków IX i X, a także toporki miniaturowe typu I i II wg Makarova.
171. Pogranicze śląsko-łużyckie we wczesnym średniowieczu dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca dotyczy zagadnienia osadnictwa na obszarze pogranicza Górnych Łużyc i Śląska. Geograficznie jest to region międzyrzecza Nysy Łużyckiej i Kwisy położony na północ od Gór Izerskich i Łużyckich. Dokładna chronologia pracy zamyka się w okresie od VII - VIII w. do przełomu X/XI w. Jest to okres początków i rozwoju osadnictwa we wschodnich Górnych Łużycach, zakończony wchłonięciem przez struktury państwowe Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Głównym założeniem pracy była próba rekonstrukcji dziejów i charakteru osadnictwa wschodnich Górnych Łużyc, w oparciu stan badań archeologii oraz próba zestawienia go ze znanymi nielicznymi przekazami historycznymi. W rozdziale pierwszym podjęta został próba ustalenia chronologii wydzielenia faz osadniczych. Rozdział drugi skupia się na przedstawieniu zagadnienia lokalizacji i form osadnictwa. Trzeci rozdział traktuje o nielicznych znanych z regionu stanowiskach sepulkralnych i ich znaczeniu dla zagadnienia osadnictwa. W ostatnim rozdziale pokrótce przedstawiono kulturę materialną ze stanowisk osadniczych. Praca zaopatrzona jest również, w sporządzony na bazie podstawowej literatury szcegółowy katalog stanowisk.
172. Ozdoby kobiece we wczesnośredniowiecznych grobach szkieletowych w południowej Polsce dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
173. Pogańskie słowiańskie „święte góry” we wczesnym średniowieczu na ziemiach polskich dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
174. Pogańskie słowiańskie „święte góry” we wczesnym średniowieczu na ziemiach polskich dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Miejsca kultu, które należały do głównych źródeł doświadczenia sfery sacrum, są jednym z najbardziej trwałych świadectw dawnej religijności. Kontakty między ludźmi i sacrum dokonywały się poprzez obrzędy takie jak składanie ofiar czy wróżby, a także „tworzenie” miejsc, w których takie obrzędy miały miejsce. Zidentyfikowanie pogańskich miejsc kultu poprzez badania archeologiczne napotyka sporo trudności ze względu na niejednoznaczności kryteriów wydzielania. Wśród wczesnośredniowiecznych materialnych przejawów kultu pogańskiego dwa rodzaje zachowały się najwyraźniej. Obok plastycznych wyobrażeń bóstw są to kultowe wały, które najczęściej usytuowane były na płaskich szczytach wzgórz. Są one wyjątkowo trudnymi do rozpoznania obiektami. Większość z nich na chwilę obecną zachowana jest szczątkowo, co mocno utrudnia interpretację. \ W niniejszej pracy opisane zostały pogańskie „święte” góry Słowian funkcjonujące we wczesnym średniowieczu na terenie ziem polskich. Jej celem jest próba zarysowania problematyki tematu sanktuariów górskich oraz uporządkowanie ich według przyjętych kryteriów. W pracy poruszona została kwestia szczególnej roli „góry” w pogańskiej kulturze Słowian, następnie opisanych zostało 25 stanowisk miejsc kultu, przybliżono najważniejsze informacje na temat bóstw i demonów czczonych przez dawne ludy oraz umieszczono także katalog stanowisk.
175. Znaki garncarskie z IX i X wieku na południowym Śląsku na tle ziem ościennych. dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Niniejsza praca podejmuje problematykę pojawienia się znaków garncarskich na ziemiach polskich, które miało miejsce na terenie południowego Śląska na przełomie IX i X w. Autor skupia się na sześciu stanowiskach z omawianego obszaru, na których, w świetle dotychczasowych badań, stwierdzono najwcześniejsze znaleziska znaków garncarskich. Ponadto podejmuje on próbę wskazania możliwych kierunków, którymi ta idea rozprzestrzeniała się z obszaru Wielkich Moraw przez ziemie polskie, oraz zwraca uwagę na dalsze kroki, jakie powinny zostać podjęte celem lepszego zrozumienia omawianego zjawiska.
176. Etapy zajmowania terytorium Śląska przez państwo wczesnopiastowskie w X w. dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca traktuje o Śląsku w X wieku oraz jego przynależności politycznej. Głównym problemem badawczym są etapy zajmowania Śląska przez państwo wczesnopiastowskie. Praca składa się z 8 rozdziałów - w rozdziale pierwszym zostaje wyjaśniony cel podjęcia badań, stan badań oraz zakres chronologiczny i terytorialny. W drugim rozdziale naświetlone jest zagadnienie pochodzenia nazwy Śląsk oraz jego geografii plemiennej. Kolejny rozdział obrazuje problem przynależności Śląska w X wieku do państwa czeskiego, i w 2 poł. X wieku do państwa wczesnopiastowskiego. 4 rozdział to zakończenie pracy, a ostatnie części dzieła to kolejno - katalog stanowisk, źródła, bibliografia i spis rysunków.
177. Wczesnośredniowieczna żegluga słowiańska na obszarze Pomorza dr hab. Krzysztof Jaworski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
178. Motywy abstrakcyjne w sztuce paleoltycznej Europy prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
179. Stanowisko kultury pomorskiej Oleszki 1 na tle osadniczym i kulturowym dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca ma na celu opis i przedstawienie materiału archeologicznego pochodzące go ze stanowiska Oleszki I. Stanowisko znajduje się w gminie Busko-Zdrój. Badania na jego terenie rozpoczęły się w latach dziewięćdziesiątych, jednak już wcześniej donoszono o przypadkowych odkryciach grobów. Sytuacja na stanowisku w Oleszkach jest o tyle ciężka, że cmentarzysko położone jest na terenach piaskowni z której mieszkańcy wydobywają piach pod budowę domów. Pomimo umowy z sołtysem wsi o zgłaszaniu znalezisk nie wiadomo jak wiele materiału uległo zniszczeniu. Ważną rolę odegrał w tym wypadku sołtys wsi Pan S. Prędki, który niejednokrotnie zgłaszał znaleziska. Jeżeli chodzi o badania archeologiczne przeprowadzono je tylko raz w roku 2000. Na temat opisywanego stanowiska powstała jedna publikacja, opisująca właśnie badania z 2000 roku. Także tylko w tym wypadku przeprowadzono analizę antropologiczną materiału kostnego. Informacje o pozostałych grobach pochodzą z prywatnych sprawozdań znajdujących się w muzeum w Pińczowie. Na cały materiał z dwunastu grobów złożyła się ceramika, przepalone szczątki oraz obstawa kamienna. W ani jednym przypadku nie odnaleziono przedmiotów metalowych. Istotnym zagrożeniem dla stanowisko i znajdującego się w nim materiał jest wybiórka piasku, a także brak badań archeologicznych. W pracy przedstawiona została pokrótce charakterystyka kultury pomorskiej w celu ukazania zmianą występujących w różnych regionach Polski. Jej osadnictwo, sposób chowania zmarłych, a także inwentarz. Największa uwaga poświęcona została terenom południowo- wschodnim, które bezpośrednio związane są z omawianym stanowiskiem. Jeżeli chodzi o grupę południowo-wschodnią wiąże się z nią wiele problemów na, które składają się sprawy związane z przynależnością etniczną ludności pomorskiej, a także wiele teorii odnośnie dzielenia i łączenia kultury pomorskiej z innymi jednostkami archeologicznymi. W pracy przedstawiono także sytuacje kultury pomorskiej na terenie gmin Busko-Zdrój i Pińczów w oparciu o dane z AZP. Autorka bazowała na literaturze polskiej traktującej o kulturze pomorskiej w szczególności jej południowo-wschodniej grupie, danych z archiwum WUOZ w Kielcach, a także AZP.
180. Zabytki z okresu rzymskiego w Miłosławic, pow. milicki, na tle osadnictwa kultury przeworskiej dr hab. Artur Błażejewski prof. nadzw. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia