wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
121. Uchwytne archeologicznie przedmioty oraz zabiegi apotropaiczne, ochronne i magiczne na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach w Cedyni (stan. 2 i 2a) i Kałdusie (stan. 1 i 4) dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca podejmuje temat uchwytnych archeologicznie przedmiotów oraz zabiegów apotropaicznych, ochronnych i magicznych, które zaobserwowałam na wczesnośredniowiecznych szkieletowych cmentarzyskach w Cedyni (stan. 2 i 2a) oraz Kałdusie (stan. 1 i 4). Dotyczy ona więc sfery wierzeń magicznych, która przekłada się na pewne wybory społeczeństwa dotyczące specyficznych zabytków wkładanych ze zmarłym do grobu czy też wykonywanie praktyk. Na początku zwróciłam uwagę na podobieństwa i różnice w sposobie wyobrażania sobie życia po śmierci i wizji zaświatów u Słowian pogańskich oraz w świecie chrześcijańskim, a w drugiej kolejności porównałam ich obrządki pogrzebowe, ponieważ oba zagadnienia wpłynęły zasadniczo na badane zjawisko. Gdy tło dotyczące samej sfery wierzeń zostało nakreślone, można było przejść do analizy wyróżnionych przeze mnie zjawisk. W pierwszej kolejności przedstawione zostały zabytki, wśród których wyróżniłam monety, grzechotki, przedmioty metalowe zlokalizowane w nietypowych miejscach w jamie grobowej, a także ozdoby takie jak pierścionki, paciorki, zawieszki oraz amulety kościane i rogowe. Następnie dokładniej przyjrzałam się zabiegom dokonywanym w obrębie jamy grobowej lub w stosunku do samych zmarłych, wśród których znalazły się tzw. zabiegi antywampiryczne oraz wykorzystanie kamieni w celach innych niż apotropaiczne. W obu rozdziałach analitycznych znalazły się również nieliczne inne przedmioty i zabiegi, na które również poświęciłam osobne podrozdziały i postanowiłam umieścić w pracy dla pełniejszego obrazu. Na końcu moja uwaga skupiła się na zagadnieniu struktury płci i wieku oraz na relacjach między nimi, co pozwoliło wyciągnąć również wnioski odnoszące się do aspektu społecznego dotyczącego występowania badanego zjawiska. Praca pozwoliła również na sformułowanie innych refleksji, m.in. o częstości stosowania poszczególnych kategorii przedmiotów oraz praktyk, ich zróżnicowaniu regionalnym, możliwym znaczeniu i funkcji, a także częściowo ich chronologii.
122. Technologia wytwarzania naczyń ceramicznych na stanowisku kultury łużyckiej przy ul.Niemczańskiej we Wrocławiu na podstawie badań makro i mikroskopowych" dr hab. Justyna Baron prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Przedmiotem pracy magisterskiej była analiza zbioru zabytków ceramicznych uzyskanych z osady kultury łużyckiej znajdującej się przy ul. Niemczańskiej we Wrocławiu. Stanowisko badane było w latach 2003 i 2005, w wyniku czego uzyskano dużą liczbę fragmentów naczyń ceramicznych datowanych na III do V okresu epoki brązu (około 1300-700 BC). Do przygotowania pracy wykorzystano dwie metody badawcze – analizę makroskopową zabytków, podczas której materiał skatalogowano i opisano. Badaniom makroskopowym poddanych zostało 2080 fragmentów, w wyniku czego uzyskano informacje na temat technik wylepienia naczyń oraz zabiegów zastosowanych na powierzchniach ścianek. Drugą metodą była analiza petrograficzna z wykorzystaniem mikroskopu polaryzacyjnego wykonana na 17 szlifach cienkich przygotowanych z wyboru zabytków ze stanowiska, na podstawie której uzyskane zostały informacje na temat typu domieszki schudzającej oraz charakteru masy ilastej. Zespół charakteryzował się dużym rozdrobnieniem – 69% fragmentów nie przekraczało długości 5 cm – i dominacją naczyń o średniej grubości ściankach (0,5-0,99 cm; 63%) przy wyrównanych proporcjach naczyń grubo- (22%) i cienkościennych (15%). Zabytki wytworzone zostały ręcznie, głównie techniką wałeczkową. Wśród zabiegów zastosowanych na powierzchniach zewnętrznych wyróżnione zostały 3 odmiany chropowacenia, powszechnie występowało równiez wygładzanie i wyświecanie. Ścianki wewnętrzne najczęściej były wygładzone, co poprawiało właściwości naczyń. Zaobserwowane zostały liczne zdobienia w postaci rytów, żłobień oraz listew plastycznych. W wyniku analizy mikroskopowej rozpoznane zostały 3 grupy petrograficzne na podstawie odmienności surowca – dominowały zabytki przygotowane z gliny piaszczystej z różną domieszką mineralną, jako dwie dodatkowe grupy wyróżnione zostały próbki wykonane z gliny tłustej z domieszką naturalną (piasek rzeczny) i tłuczniem skalnym. Rozpoznany został skład mineralny domieszki schudzającej, w tym zawartość minerałów ilastych – od 66% do 90% oraz zawartość głównych składników – kwarcu, skaleni i fragmentów granitoidów. W niektórych próbkach zaobserwowano również szamot ceramiczny oraz drobne fragmenty organiczne. Badania granulometryczne wykazały dominację najdrobniejszej frakcji (<0,1mm) i pozwoliły na scharakteryzowanie wielkości ziaren dodawanej domieszki. Surowiec, z którego przygotowywano naczynia, był zapiaszczony (glina piaszczysta), najpewniej pozyskiwany lokalnie.
123. Cmentarzysko ciałopalne ludności kultury łużyckiej na stanowisku Rogów Legnicki 2, pow. legnicki, w świetle źródeł do 1936 roku dr hab. Justyna Baron prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
124. Egipt Echnatona w świetle źródeł archeologicznych dr hab. Justyna Baron prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
125. Wybrane choroby zakaźne w basenia Morza Śródziemnego w starożytności dr hab. Justyna Baron prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta dotyczy wybranych schorzeń zakaźnych, które zostały zidentyfikowane w basenie Morza Śródziemnego w starożytności. Celem jest ich scharakteryzowanie, a przez to przybliżenie problemu ich występowania oraz odpowiedź na kilka pytań, m.in. czy choroby występowały lokalnie, czy też globalnie, czy bardziej dotyczyły jakiejś części społeczeństwa, jaki wpływ na ich rozwój miał klimat i jakie były wobec nich reakcje ludzi. Aby tego dokonać zebrałam informacje dostępne w starożytnych źródłach pisanych oraz korzystałam z wyników badań materiału archeologicznego. Rozpatrzyłam 13 schorzeń w obrębie 3 grup: wirusowej (grypa, odra, ospa prawdziwa), bakteryjnej (cholera, dur brzuszny, dżuma) i pasożytniczej (pełzakowica, malaria, leiszmanioza, schistosomatoza, tasiemczyca, włośnica, glistnica). Analizowane choroby były dość powszechne w basenie Morza Śródziemnego, szczególnie na jego północno- i południowo-wschodnim wybrzeżu. Niektóre z nich zostały zidentyfikowane w postaci pojedynczych zachorowań, inne zaś jako epidemie lub nawet pandemie. Przeniesienie pewnych schorzeń ze zwierząt na ludzi miało prawdopodobnie miejsce w czasie, kiedy człowiek zaczął żyć w bliskim kontakcie ze zwierzętami, które hodował. Przemieszczanie się ludności wraz z handlem, podróżami, czy w czasie ekspedycji militarnych, sprzyjało szybkiemu rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Nie dało się zauważyć szczególnych prawidłowości dotyczących warstwy społeczeństwa (z wyjątkiem malarii) lub czynników klimatycznych (z wyjątkiem cholery i malarii), które zwiększałyby podatność na zachorowanie. Omawiane schorzenia budziły w ludziach strach – do tego stopnia obawiano się śmierci z ich przyczyny, iż zdarzało się, że cierpiący na daną chorobę byli pozostawiani bez opieki. Zdarzały się jednak przypadki kiedy troszczono się o chorych, postępując zgodnie z zaleceniami medyków. Starano się szukać wytłumaczenia dla występowania schorzeń zakaźnych w działalności sił nadprzyrodzonych. Możliwe, iż z powodu pewnych chorób wykluczono spożywanie wieprzowiny w takich religiach jak islam, czy też judaizm. Mam nadzieję, że przedstawiona przeze mnie charakterystyka chorób zakaźnych w starożytności pozwoli na przybliżenie tej problematyki oraz nieco upowszechni pojęcie paleopatologii jako nauki.
126. Tkactwo kultury przeworskiej dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Moja praca pt. włókiennictwo kultury przeworskiej ma na celu zebranie wszystkich odkrytych do tej pory pozostałości tekstylnych związanych z kulturą przeworską w okresie rzymskim oraz poddanie ich analizie. Prowadzi to do poznania technik tkackich wykorzystywanych przez ówczesną ludność a także rodzaju i jakości materiałów wtedy używanych oraz ich funkcji. Niestety niewiele jest znalezisk tego typu, gdyż pozostałości organiczne słabo zachowują się w ziemi, szczególnie gdy nie mają sprzyjających warunków. Ponadto kilka z odkrytych fragmentów tekstyliów jest opisanych w niewielkim stopniu, gdyż w momencie ich opracowywania nie było dostępu do specjalistycznych badań, a teraz nie można ich już powtórzyć. Niekiedy też tkaniny były traktowane przez odkrywców marginalnie i w opracowaniach stanowisk jest zaledwie wzmianka, że zostały znalezione. Jednak mimo problemów i niewielkiej ilości fragmentów tekstylnych wykonana analiza prowadzi nas do ciekawych wniosków. W mojej pracy na początku przybliżam historię tkactwa oraz rozwój technologii od epoki kamienia do okresu rzymskiego. Widać tu, że w okresie rzymskim dokonano istotnych zmian w budowie krosna, co doprowadziło do powstania i rozpowszechnienia się nowych technik tkackich i splotów. Analiza zebranych przeze mnie fragmentów tekstyliów pokazuje duże zróżnicowanie pod względem używanego surowca oraz splotów wykorzystywanych do wykonania tkaniny, ale także dominację dobrych gatunkowo materiałów, na co wskazuje skręt przędzy i gęstość tkaniny. By analiza była pełniejsza porównałam tekstylia przeworskie ze znaleziskami tego typu z kultury wielbarskiej. Mimo funkcjonowania obu kultur w tym samym okresie oraz na sąsiednich terenach można zauważyć kilka różnic w wykonywaniu tkanin. Widoczne są one w używanych splotach, kierunku skrętu przędzy oraz wykorzystywanym surowcu do produkcji tekstyliów. Być może ludność przeworska posługiwała się innymi technikami tkackimi lub lepiej opanowali oni rzemiosło tkackie. Wyroby obu kultur posiadają również podobne cechy, głównie chodzi o gęstość tkaniny, która świadczy o dobrej jakości produkowanych tkanin w okresie rzymskim. Na koniec opisałam funkcję jaką mogły pełnić tekstylia w kulturze przeworskiej. Stosowano je w produkcji garncarskiej czego dowodem są odciski tkanin na ceramice i glinie. Ponadto można było je wykorzystywać jako worki, torby lub sakwy, co potwierdzają znaleziska ze stanowisk Nowa Huta – Mogiła oraz Zakrzów. Oczywiście najczęściej tkaniny służyły jako odzież. Niestety odkryte pozostałości tekstyliów przeworskich nie pozwalają na rekonstrukcje strojów ówczesnych ludzi. Aby tego dokonać należy odwołać się do znalezisk bagiennych tekstyliów z terenów sąsiednich oraz do przedstawień germanów w rzymskiej sztuce i skonfrontować je ze znaleziskami biżuterii i ozdób ze stanowisk przeworskich. Wszystko to daje nam lepszy obraz tkactwa w kulturze przeworskiej, technologii jaką się posługiwali i umiejętności tkackich posiadanych przez ówczesnych ludzi. Jednak
127. Kurhany w obrządku pogrzebowym kultury pomorskiej dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
128. Importy rzymskie w kulturze czerniachowskiej dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca omawia główne typy importowanych wyrobów rzymskich odnajdowanych na terytorium zajmowanym przez kulturę czerniachowską. Integralną jej część, stanowi katalog stanowisk na których stwierdzono obecność tego typu zabytków. Przeprowadzona analiza pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących szczególnego znaczenia szkła, głównie w odniesieniu do cmentarzysk. Analiza przestrzenna przeprowadzana w oparciu o wykonaną mapę wskazuje na duże znaczenie rzeki Dniepr dla rozwoju wymiany pomiędzy barbarzyńskimi społecznościami strefy lasostepowej a Imperium Rzymskim.
129. Naczynia miniaturowe kultury przeworskiej z wybranych cmentarzysk dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem niniejszej pracy magisterskiej było przedstawienie naczyń miniaturowych kultury przeworskiej z wybranych cmentarzysk. Podjęta problematyka nie stanowiła jak dotąd przedmiotu głębszych rozważań w literaturze archeologicznej. Uwzględnione stanowiska są datowane łącznie od okresu przedrzymskiego po wczesny okres wędrówek ludów. Wybrane cmentarzyska administracyjnie zlokalizowane są w województwie wielkopolskim oraz na północnym skraju województwa opolskiego. Niniejsza praca składa się z dwóch części. Pierwsza część obejmuje zagadnienia teoretyczne związane z pojęciem miniaturyzacji, analizę morfologiczną zebranych zabytków a także informacje dotyczące kontekstu odkrycia oraz ich funkcji. Drugą częścią pracy są Tablice (1 – 27), które stanowić będą katalog rysunkowy, w którym uwzględniono podział typologiczny zebranych zabytków. Głównym założeniem przy wydzielaniu naczyń miniaturowych było stwierdzenie, że ich wymiary (wysokość, średnica otworu, średnica brzuśca oraz średnica dna) są < 9 cm. Wszystkie dostępne dane zostały poddane analizie. Jednymi z najważniejszych problemów dotyczących niniejszej pracy było zdefiniowanie pojęcia „miniaturyzacja” oraz określenie funkcji naczyń miniaturowych.
130. Cmentarzysko kultury przeworskiej w Kajęcinie ,pow.górowski.Monografia stanowiska dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Cmentarzysko w Kajęcinie znane jest tylko z publikacji spisu inwentarza w książce Ch. Peschecka. Opracowanie materiałów, bez wielu rycin utrudniała ich wykorzystanie. Dzięki zachowanym archiwaliom oraz zabytkom było możliwe przyjrzeć się problematyce stanowiska raz jeszcze. Na stanowisku odkryto 8 grobów mimo przeprowadzonej orki zadokumentowano poszczególne pochówki oraz wyeksplorowano liczne zabytków. Na cmentarzysku jest obecny typowy obrządek pogrzebowy ludności kultury przeworskiej groby jamowe. Chronologię określono na młodszy okres przedrzymski. Mimo,że cmentarzysko jest niewielkich rozmiarów to znacznie jednak powiększa zasób wiedzy o górowskim rejonie osadniczym w młodszym okresie przedrzymskim.
131. Ciałopalny obrządek pogrzebowy kultury przeworskiej w świetle danych archeologicznych i antropologicznych z wybranych cmentarzysk dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca została poświęcona badaniom na temat obrządku pogrzebowego kultury przeworskiej. Przedmiotem badań są groby z przepalonymi szczątkami ludzkimi. Praca ta ma dwa główne cele. Pierwszym z nich jest zwrócenie uwagi i zastanowienie się czy kultura przeworska w istocie jest na tyle jednolita by klasyfikować ją jako jedną grupę ludności, czy nie powinna zostać rozdzielona na mniejsze grupy. W pracy została przedstawiona hipoteza zero, mówiąca o tym, że kultura przeworska jest zróżnicowana w istotnie statystyczny sposób, a cała treść pracy potwierdza poprawność tej hipotezy. Trzeba podkreślić, że by próbować dokonać nowego podziału kulturowego należy przeprowadzić jeszcze szereg kolejnych badań naukowych. Drugim celem pracy jest zwrócenie uwagi na możliwość używania w archeologii narzędzi matematycznych (w tym przypadku statystyki wykonywanej na specjalistycznym programie komputerowym STATISTICA 12). Ten cel również został osiągnięty, ponieważ obliczenia okazały się przydatne, a korzystanie z komputerowego programu statystycznego okazało się możliwe podczas badań archeologicznych.
132. Uzbrojenie średniowieczne wczesno nowożytne Hiszpanii na styku islamu i chrześcijaństwa prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
133. Stanowisko 2 kultury pucharów lejkowatych we Wrocławiu-Praczach Odrzańskich prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca jest przedstawieniem i analizą stanowiska kultury pucharów lejkowa-tych (KPL) we Wrocławiu-Praczach Odrzańskich 2. Stanowisko to było badane w latach 20. XX wieku przez archeologów niemieckich, lecz nie doczekało się publikacji, poza wzmiankami w kilku pracach na temat KPL. Opracowanie to zawiera opis oraz analizę stanowiska, obiektów nieruchomych (znajdujący się w dzienniku wykopaliskowym w Archiwum Państwowym we Wrocławiu), jak i inwentarza ruchomego, który znajduje się w magazynach Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu. Podjęta została próba określenia jego chronologii na młodszą fazę KPL na Śląsku, głównie na podstawie ornamentyki fragmentów naczyń oraz ustalenia jego funkcji jak krótkotrwałej osady.
134. Koncepcje szamanizmu w badaniach prehistorycznej sztuki naskalnej prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
135. Rzymski miecz typu gladius w świetle archeologii doświadczalnej dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne II stopnia
Od III w. p.n.e. rzymska armia wprowadziła, jako podstawowy oręż w walce, krótki, obosieczny miecz - gladius. Reformy wojskowe, zmiany w taktyce i technice walki oraz technologia produkcji oręża, wpłynęły na zmianę kształtu głowni, a przez to na przeznaczenie miecza. Trzy główne typy gladiusa - Hispaniensis, Mainz, Pompeii różnią się kształtem głowni, która w dwóch pierwszych posiada przewężenie w połowie długości, natomiast w trzecim typie, krawędzie tnące są równoległe. Zmiana widoczna jest również w sztychu, który od długiego i ostro zakończonego (Hispaniensis, Mainz) przechodzi w krótki i ostry w typie Pompeii. Do produkcji żelaznej głowni potrzebny był surowiec - ruda żelazna, którą pozyskiwano z obszarów prowincji rzymskich oraz z terenów położonych na północ i wschód od limesu. Rudę przetapiano w piecach dymarskich i przekuwano na łupkę żelazną, którą następnie nawęglano przez dalsze przekuwanie lub cementację, w celu zwiększenia zawartości węgla w stopie. Odpowiednio "nasycone" żelazo powinno zawierać ok. 0,8% węgla i posiadać strukturę perlityczną. Jest to żelazo kowalne, nadające się do obróbki przez kowala. Uzyskawszy nawęglone żelazo (stal), rzymski kowal przystępował do kucia głowni, jedną z dwóch technik - z jednej sztaby żelaza lub techniką dziwerowania. Do tego celu musiał posiadać wyposażoną w narzędzia kuźnię. Palenisko, kowadło, młot i kleszcze stanowiły podstawę, do jakiejkolwiek pracy. Wiedza i doświadczenie kowala decydowały o jakości przeprowadzonych procesów oraz jakości produktu. Umiejętność określania barw żarzenia, stanowiły ważny element zgrzewania. Określały bowiem, temperaturę nagrzewanych przedmiotów, które miały zostać zgrzane. Pozostałe procesy kowalskie, takie jak spęcznianie, gładzenie itp., nadawały obrabianemu przedmiotowi wymagany kształt. Po wykuciu głownię szlifowano, w celu usunięcia pozostałej po procesie kucia powierzchni. Następnie przechodziła ona przez obróbkę cieplną. Klingę hartowano i odpuszczano, aby poprawić jej właściwości mechaniczne - twardość, sprężystość, udarność. Obróbka wykańczająca przez szlifowanie i polerowanie, usuwała zgorzel i tlenki powstałe na powierzchni po hartowaniu (szlifowanie) oraz wygładzała i polerowała powierzchnię z rys czy skaz powstałych po szlifowaniu. Eksperyment, który przeprowadzony został w ramach archeologii doświadczalnej, zweryfikował wiedzę na temat procesu technologicznego przedstawionego w niniejszej pracy. Doświadczenie polegało na rekonstrukcji gladiusa typu Fulham oraz procesu technologicznego. Głownia wykuta została z jednej sztaby żelaza. Zahartowano ją, gasząc w wodzie, co negatywnie wpłynęło na krawędzie tnące oraz twardość klingi. Obróbka wykańczająca przez szlifowanie i końcowe polerowanie nadała ostre krawędzie oraz metaliczną powierzchnię. Ujawniło to również ubytki powstałe po wykuciu i które przy próbie naprawy zniekształciłyby głownię. Eksperyment ten pokazał jak trudna i pracochłonna była praca kowala produkującego miecze.
136. Ceramika glazurowana z białej glinki ze stanowiska Kuckehmece dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne II stopnia
137. Świątynia grecka w porządku doryckim w V w.p.n.e dr hab. Artur Błażejewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca ta dotyczy wybranych świątyń greckich, które zostały wzniesione w porządku doryckim. Pierwszy rozdział przedstawia nam sytuację geopolityczną w V w. p.n.e. Następne rozdziały mają na celu przedstawienie rozwoju architektury sakralnej, przybliżenie porządku doryckiego oraz omówienie wybranych świątyń.
138. Atena w sztuce greckiej dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Ukazanie postaci Ateny na tle przemian w sztuce greckiej od okresu archaicznego poprzez okres klasyczny aż po hellenistyczny. Przedstawienie cezur, najbardziej charakterystycznych zabytków dla poszczególnych dziedzin sztuki. Nawiązanie do sytuacji społecznej, religijnej i politycznej Greków oraz wpływ tych czynników na rozwój kierunków artystycznych. Ukazanie symboliki charakterystycznej dla Ateny oraz nawiązań do mitologii. W kolejnych rozdziałach pracy zostały opisane poszczególne grupy zabytków takie jak rzeźby, malarstwo wazowe (czarno i czerwonofigurowe), numizmaty oraz biżuteria. Oprócz opisu zabytków w każdym rozdziale zostały omówione istotne dla danego okresu sztuki wydarzenia, które mogły mieć wpływ na jej rozwój, przemiany oraz momenty stagnacji. Przedstawieni zostali również najbardziej reprezentatywni twórcy. Aby jak najlepiej zilustrować opisywane artefakty, w pracy zostały umieszczone ryciny.
139. Przedstawienia Amenchotypa IV i jego rodziny w okresie jego panowania dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca opisująca przedstawienia Amenhotepa IV w okresie jego panowania. Krótki przegląd zabytków związanych z wyobrażeniem faraona. Interpretacja specyficznych cech budowy ciała Echnatona, na podstawie rzeźb, płaskorzeźb i malowideł odkrytych przeważanie w Amarnie lub Karnaku. Ukazanie tego w jaki sposób, sztuka okresu amarneńskiego różni się od tej z wcześniejszych okresów.
140. Przedstawienia oszczepników i dyskoboli na wazach greckich dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Przedstawienia oszczepników i dyskoboli na wazach greckich, to praca, której celem jest ukazanie malowideł owych sportowców na ceramice. Analiza skupia się na wybranych zabytkach, wziętych z kolekcji prywatnych. Brane są pod uwagę style ornamentacyjne oraz formy naczyń. Okres, który obejmuje praca sięga od 530 p.n.e. do 400 p.n.e. na terenach starożytnej Grecji.
141. Propaganda we wczesnym okresie cesarstwa rzymskiego w świetle wybranych zabytków archeologicznych. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
W pracy omówiono propagandę rzymską w czasach panowania dynastii julijsko-klaudyjskiej. W rozdziale pierwszym przedstawione zostały sylwetki cesarzy. Rozdział drugi poświęcony został opisowi wybranych zabytków archeologicznych, na podstawie których w rozdziale trzecim wyznaczono pewne prawidłowości rządzące propagandą przekazywaną za pomocą architektury i sztuki w omawianym okresie. Katalog wykorzystanych zabytków zawiera 36 pozycji. Praca kończy się krótkim podsumowaniem.
142. Mowa ciała w rzeźbie greckiej okresu hellenistycznego dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Źródłami do napisania pracy są zachowane rzeźby hellenistyczne i ich rzymskie kopie. Autorka porównuje wyraz twarzy oraz gestykulację z współczesną tzw. mową ciała. W pracy przeanalizowano bogaty wachlarz środków wyrazu i wyrażanych przez nie emocji.
143. Przedstawienia królowych Amazonek na wazach greckich dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca dotyczy przedstawień królowych Amazonek w greckim malarstwie wazowym. Analizie poddane zostały 34 wazy czarno- oraz czerwonofigurowe pochodzące z okresu od VI do IV wieku p.n.e. znajdujące się obecnie w zbiorach muzeów takich jak British Museum, Metropolitan Museum of Art, Museum of Fine Arts w Bostonie, Luwr i inne. Sceny na zebranych wazach ukazują cztery królowe - Antiope, Andromachę, Hippolitę i Pentesileję w trakcie walki, tuż przed śmiercią, w biegu, w trakcie ucieczki. Większość przedstawień pokazuje królowe w otoczeniu innych Amazonek. W trakcie obserwacji waz zebranych w katalogu okazało się, że na każdej dekoracji Amazonki ubrane są w stroje odpowiednie do walki - w grecki chiton, pancerz, hełm najczęściej attycki i nagolenniki lub w strój orientalny, typowy dla ludów koczowniczych z Azji Mniejszej - długie spodnie i tunikę z długimi rękawami oraz czapkę frygijską. Zawsze są także uzbrojone - we włócznię, krótki miecz, czasem w topór i łuk a także w tarczę (różnego typu - okrągłą, beocką lub w typie pelty). Co ciekawe, nawet kiedy scena nie ukazuje żadnej walki, to kobiety te i tak są przedstawione w stroju wojownika. Nigdy nie są ukazywane w luźnym, typowo kobiecym stroju. Ich piersi, wbrew przekazom antycznych autorów, nie są odsłonięte i nie widać, czy któraś z nich jest odcięta jak się powszechnie sądzi. Kolejnym faktem wartym zauważenia jest to, że królowe przedstawiane są jako kobiety dojrzałe - nigdy jako dziewczynki lub też kobiety w podstarzałym wieku. Najwięcej w katalogu jest przedstawień Andromache walczącej z Heraklesem, większość z nich nie jest jednak podpisana przez autora, więc postacie ukazane w scenie typuje się na podstawie bardzo podobnych dekoracji, które zawierają inskrypcje. Znacznie mniej jest scen z udziałem Antiope, którą zwykle porywa Tezeusz, Pentesileji, która zabijana jest przez Achillesa oraz Hippolity, która na każdej wazie przedstawione jest w innej sytuacji. Warto zauwazyć, że niemal wszystkie sceny nawiązują do opowieści dotyczących Amazonek, które spisywane były przez autorów greckich od VIII wieku p.n.e., a które później kontynuowane były przez pisarzy rzymskich, bizantyjskich, a nawet poruszane w czasach nowożytnych.
144. Przedstawienia architektury minojskiej na zachowanych dziełach sztuki. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca dotyczy wizerunków architektury mieszkalnej i sakralnej przedstawionych na zabytkach ruchomych z okresu minojskiego. Praca została podzielona na cztery rozdziały. Pierwszy rozdział opisuje początki osadnictwa na Krecie i kulturę minojską. W kolejnej części zostały opisane artefakty wykorzystane w pracy. W rozdziale trzecim omówione zostały stanowiska archeologiczne będące pierwowzorami przedstawień na zabytkach. W ostatnim rozdziale nastąpiło porównanie miedzy stanem faktycznym a przedstawieniami miast, domów, sanktuariów na zabytkach.
145. Przedstawienia statków na mozaikach rzymskich dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Praca zawiera opis oraz analizę przedstawień statków na mozaikach rzymskich z okresu od II do V wieku naszej ery. Zabytki pochodzą w większej części z terenów dzisiejszych Włoch i dzisiejszej Turcji, oraz w pojedynczych przypadkach z obszarów Izraela, Brytanii oraz Algierii. Wstęp pracy w pierwszej kolejności określa jej cel oraz pytania badawcze, na które autorka postara się odpowiedzieć. Zawarty w nim jest również stan badań nad statkami i mozaiką oraz stan źródeł. W ostatniej części wstępu opisany jest układ pracy. Pierwszy rozdział poświęcony jest krótkiej historii floty rzymskiej oraz typologii jednostek pływających, ze skupieniem na statkach towarowych. Drugi opisuje wszystkie mozaiki zawarte w katalogu, skupiając się na przedstawieniach statków, ale również i na całej kompozycji. Ostatni jest rozdziałem analitycznym, w którym autorka porównuje do siebie dane zabytki pod względem chronologicznym oraz terytorialnym. W podsumowaniu pracy znajduje się próba odpowiedzi na wcześniej zadane pytania badawcze, oraz konkluzja analizy mozaik. Ostatnią częścią pracy jest katalog zabytków. Zawiera on dwadzieścia sześć mozaik, ułożonych w porządku chronologicznym.
146. Achilles w greckim malarstwie wazowym dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
W pracy zostało opisane 20 waz greckich ukazujących Achillesa. Pierwsza część pracy to przedstawienie mitu o herosie, ponieważ malowidła wazowe są silnie związane z mitologią. Dalsza część pracy to opisanie okresu powstawania tych naczyń oraz wybranych waz, ze szczególnym uwzględnieniem postaci Achillesa. Przedstawione zostały też różnice występujące pomiędzy malowidłami ukazującymi postać Achillesa wykonanymi techniką czarnofigurową i czerwonofigurową.
147. Amfiteatr Flawiuszów - Architektura w służbie propagandy dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnie
Przedmiotem niniejszej pracy jest Amfiteatr Flawiuszów (Koloseum) i jego rola w polityce wewnętrznej dynastii Flawiuszów (69 - 96 r.) ze szczególnym uwzględnieniem konstrukcji oraz obecności obiektu w źródłach archeologicznych i historycznych pochodzących z epoki starożytnej. Amfiteatr powstał jako jeden z obiektów służących propagandzie dynastii rządzącej, dzięki którym udało się jej odzyskać zaufanie ludu do władzy oraz doprowadzić do ustabilizowania sytuacji finansowej i politycznej państwa.
148. Dystrybucja marmuru na terenie Noricum w rejonie miast Virunum, Iuvanum i Lauriacum dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca skupia się na zagadnieniu dystrybucji marmuru w rejonie miast Virunum, Iuvanum i Lauriacum, które znajdowały się w rzymskiej prowincji Noricum. Dla lepszego poznania tematu przedstawiono w pracy historię prowincji Noricum oraz zarysowano zmiany jakie zachodziły na przestrzeni wieków w różnych rodzajach zabytków marmurowych. Przede wszystkim jednak opisane zostały w niej kwestie proweniencji surowca, transportu oraz jego wykorzystania. Pomimo niejednokrotnego braku archeometrycznych badań odnoszących się do zabytków, większość z nich została przypisana poszczególnym kamieniołomom. Dało to możliwość stworzenia bazy danych objektów marmurowych, która przyczyniła się do zobrazowania w pracy zmian ilościowych i jakościowych na przestrzeni lat w związku z wykorzystaniem marmuru w prowincji. Autor przedstawił również rolę poszczególnych wychodni marmuru w prowincji oraz zasięgu dystrybucji surowca w nich wydobywanego.
149. Ceramika kultury pucharów dzwonowatych w Kornicach,gm.Pietrowice Wielkie prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Dorzecze Odry i Wisły były wschodnimi peryferiami kultury pucharów dzwonowatych (KPD). Znane są przede wszystkim stanowiska cmentarne, a bardzo nieliczne są osady lub zaginęła ich dokumentacja podczas ostatniej wojny światowej. Odkrycie obiektów KPD na stanowisku 33 w Kornicach na Płaskowyżu Głubczyckim w znacznym stopniu wzbogaciło nasz stan wiedzy o pobycie tych społeczeństw na ziemiach polskich. Dzięki temu uzyskano pierwszą pełną dokumentację śladów osady oraz dokładniejsze datowanie dla grobów. Celem pracy jest przedstawienie analizy ceramiki naczyniowej oraz osadnictwa KPD w Kornicach. Przeprowadzono szczegółowe badania morfometryczne, technologiczne oraz poruszono aspekty zdobnictwa i funkcji ceramiki. Wyróżniono najważniejsze cechy naczyń oraz przedstawiono ich analogie z Czech i Moraw. Ponadto podjęto próbę ustalenia związków osady i cmentarzyska oraz ich chronologii. W rezultacie, otrzymano nową koncepcję funkcjonowania KPD na Płaskowyżu Głubczyckim. Przypuszczalnie grupa kilku/kilkunastu osób zamieszkiwała w domu słupowym w pobliżu ujścia Łopienia do Psiny przez jedno pokolenie (lub nieco dłużej). W niewielkim oddaleniu powyżej od osady grzebano zmarłych zgodnie z obrządkiem tej kultury. W inwentarzu kulturowym głównie znajdował się zestaw różnorodnej ceramiki naczyniowej o typowych cechach KPD i z elementami lokalnych wpływów kultury ceramiki sznurowej (KCS). Zgodnie z datowaniem radiowęglowym i chronologią KPD stanowisko funkcjonowało w XXIV XXIII stuleciu BC.
150. Stanowisko El Palmo-La Curva w kontekście rozwoju kulturowego południowych krańców wybrzeża Peru prof. dr hab. Józef Szykulski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
W latach 2008-2013 na terenie Południowego Peru przeprowadzono projekt badawczy - Proyecto Tambo, realizowany ze środków 7 Programu Ramowego Unii Europejskiej i Ministerstwa Nauki. Był on wynikiem współpracy Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Universidad Católica de Santa Maria w Arequipie. Prace projektu koncentrowały się w zlewisku rzeki Tambo, od źródła aż po ujście, a jego celem było badanie społeczności południowego Peru w kontekście zmian środowiskowych i klimatycznych. Wykonano m.in. badania archeologiczne na stanowiskach: El Toro, El Pino, Crucero czy Churajón. W ramach projektu wykonano także badania ratownicze na obszarze inwestycji wodociągowej w miejscowości El Palmo - La Curva. Pozyskany w trakcie tych badań materiał zabytkowy pochodził z częściowo zniszczonego cmentarzyska z epoki prekolumbijskiej i stał się przedmiotem tego opracowania. W trakcie prac odkryto 20 grobów jamowych, z czego jedynie 13 posiadało wyposażenie grobowe w postaci ceramiki oraz przedmiotów codziennego użytku. Analiza ceramiki oraz materiałów tekstylnych czy drewnianych pozwoliła określić przynależność kulturową przedmiotów oraz określić ich chronologię. Wyniki prac wykopaliskowych wskazują, że mamy tutaj do czynienia z jednofazowym cmentarzyskiem kultury Chiribaya, rozwijającej się na tym terenie od schyłku środkowego horyzontu aż do końcowego odcinka późnego okresu przejściowego (ok. 800 – 1400 n.e.). Należy jednak zwrócić uwagę na istnienie powiązań z obszarem kulturowym Churajón o czym świadczą niektóre wyroby ceramiczne oraz fakt, że nie odnotowano na stanowisku materiałów Inka. Dane te pokrywają się one z ustaleniami badaczy na temat zaniku kultury Chiribaya jeszcze przed końcem późnego okresu przejściowego.