Archeolodzy Uniwersytetu Wrocławskiego w południowym Peru

W lutym 2020 Ekspedycja Archeologiczna Uniwersytetu Wrocławskiego wznowiła badania na terenie południowego Peru. Pomimo trudności związanych z ogólnoświatową pandemią, w lutym i marcu tego roku, przeprowadzono prace archeologiczne w mało dostępnym regionie doliny Rio Tambo oraz na przyległym obszarze tzw. Gór Nadbrzeżnych Cordillera de la Costa. Uczestniczyli w nich doktoranci i absolwenci naszej uczelni oraz archeolodzy związani z Uniwersytetem Katolickim Santa Maria w Arequipie Universida Universidad Católica de Santa Maria, od lat współpracującym z naszą uczelnią.

Prowadzone prace pozwoliły zarejestrować i udokumentować w dolnym biegu Tambo cmentarzyska związane ze społecznościami pierwszych rolników i rybaków, zamieszkujących ten obszar ponad dwa tysiące lat temu. W trakcie rozpoznania odkryto też groby cywilizacji Tiahuanaco. Fakt ten potwierdził wyniki wcześniejszych badań realizowanych przez naszą uczelnię. Wskazują one, że dolina Tambo była objęta intensywną kolonizacją cywilizacji Tiahuanaco (600 – 1100 n.e.), a jednocześnie stanowiła północną granicę jej ekspansji polityczno-gospodarczej. Obszarem macierzystym Tiahuanaco jest południowa część basenu jeziora Titicaca, gdzie znajdują się monumentalne ruiny Tiwanaku i Lukurmata.

W trakcie badań prowadzonych przez wrocławskich archeologów w strefie Gór Nadbrzeżnych zarejestrowano także jaskinie użytkowane przez społeczności zbieracko-łowieckie, egzystujące w tym regionie we wczesnym holocenie. Na płaskowyżu, znajdującym się w partii szczytowej Gór Nadbrzeżnych, odkryto inne stanowiska osadnicze społeczności zbieracko-łowieckich. Są one zlokalizowane wokół dawnego zbiornika wodnego, którego powstanie związane było ze zmianami klimatycznymi przełomu plejstocenu i holocenu, tzn. końcem epoki lodowcowej.

W trakcie tegorocznych badań wykonano też dokumentację dewastacji dokonanych przez człowieka na słynnym stanowisku Toro Muerto w dolinie Majes. Znajdują się tutaj tysiące rytów naskalnych, pochodzących z różnych epok historycznych. Pomimo ochrony, obszar ten ulega nieustannej dewastacji ze strony poszukiwaczy skarbów. Jednakże głównie jest on niszczony na polecenie posiadaczy ziemskich, usiłujących przejąć te tereny pod uprawę winnej latorośli. W trakcie prac laboratoryjnych prowadzonych w Arequipie prowadzono dalsze opracowanie materiałów archeologicznych pozyskanych podczas wcześniejszych prac wykopaliskowych realizowanych przez naszą uczelnię w strefie wysokogórskiej Andów i na odcinku wybrzeża rozciągającym się od doliny rzeki Tambo po dolinę Ocoña.

Uniwersytet Wrocławski od roku 2008 realizuje badania archeologiczne w Peru.  Współpracownikami peruwiańskimi jest Uniwersytet Katolicki Santa Maria w Arequipie (Universidad Catolica de Santa Maria) i regionalny oddział Ministerstwa Kultury Republiki Peru. Prace badawcze dotyczą rozwoju społeczności prekolumbijskich na obszarze dolin rzecznych najbardziej południowej części wybrzeża Peru, określanej jako Extremo Sur.

Projektem kieruje prof. dr hab. Józef Szykulski z Uniwersytetu Wrocławskiego. W tegorocznych pracach, ze strony naszej uczelni, uczestniczyli doktoranci Ewa Bewziuk (Instytut Historii Sztuki), Jakub Wanot (Instytut Archeologii) oraz absolwentka Monika Gorczyńska. Stronę peruwiańską reprezentował archeolog Luis Diaz Rodriguez oraz archeolog Marco, Lopez dyrektor muzeum archeologicznego Universidad Católica de Santa Maria w Arequipie. Tegoroczne badania prowadzone były dzięki wsparciu finansowemu ze strony dziekana Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych oraz kierownictwa Instytutu Archeologii. Wyjazd doktorantów nastąpił w ramach programu PROM, realizowanego w Peru we współpracy z Universidad Católica de Santa Maria w Arequipie.

1

1. Ujście Rio Tambo do Pacyfiku (fot. J. Szykulski)

1. Ujście Rio Tambo do Pacyfiku (fot. J. Szykulski)

2

2. Stanowisko prekolumbijskie w końcowym odcinku doliny rzeki Tambo (fot. J. Wanot)

3

3. Cmentarzysko prekolumbijskie w pobliżu El Fiscal, dolny bieg Tambo (fot. M. Gorczyńska)

4

4. Zdewastowane cmentarzysko (Tiwanaku?) na prawobrzeżnym skraju delty Tambo (fot. E Bewziuk)

5

5. Prekolumbijskie ruiny na obszarze Gór Nadbrzeżnych Cordillera de la Costa (fot. J. Wanot)

6

6. Stanowisko jaskiniowe związane ze społecznościami zbieracko-łowieckimi (fot. J. Szykulski)

7

7. Toro Muerto; Ryty naskalne w dolinie Majes (fot. M. Gorczyńska)

8

8. Toro Muerto; Ryty naskalne w dolinie Majes (fot. M. Gorczyńska)